فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

تأثیر سرمایه اجتماعی بر امنیت ملی در دوران دفاع مقدس

گارینه کشیشیان سیرکی

دوره 7، شماره 1 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 29-54

چکیده

  سرمایه اجتماعی با مؤلفه ­هایی مانند اعتماد، مشارکت، انسجام و ارزش­ها شناخته می­ شود و امنیت ­ملی توانایی یک دولت در جلوگیری از تهدید نسبت به سه مؤلفه تمامیت ارضی، جامعه و رژیم است که مهم­ترین ...  بیشتر سرمایه اجتماعی با مؤلفه ­هایی مانند اعتماد، مشارکت، انسجام و ارزش­ها شناخته می­ شود و امنیت ­ملی توانایی یک دولت در جلوگیری از تهدید نسبت به سه مؤلفه تمامیت ارضی، جامعه و رژیم است که مهم­ترین عناصر بقای دولت محسوب می شوند. امنیت­ ملی از پنج بخش امنیت­ نظامی، امنیت­ سیاسی، امنیت ­اقتصادی، امنیت ­اجتماعی و امنیت ­زیست ­محیطی تشکیل شده است. هدف از نگارش مقاله حاضر، پاسخ به این سؤال بود که سرمایه اجتماعی چه تأثیری بر امنیت ­ملی در هشت­سال دفاع مقدس داشته است؟ براین اساس، فرضیه پژوهش بر پایه مؤلفه­های بنیادین سرمایه ­اجتماعی، در تناظری مستقیم با مصادیق هشت سال دفاع مقدس، با روش تاریخی و با استفاده از ابزار اسنادی و منابع کتابخانه­ای مورد ارزیابی قرار گرفت. جمهوری اسلامی ایران درطی هشت سال جنگ تحمیلی توانست با سرودن حدیث پایداری، رشادت و دلاوری، امنیت، بقاء و عزّت را برای ملّت ایران به ارمغان آورد. یافته­ های به ­دست آمده از این مطالعه بیانگر وجود رابطه ­ای مستقیم و معنادار میان سرمایه اجتماعی و امنیت ملی بخصوص در بعد داخلی، در مطالعه موردی دفاع مقدس است. با توجه به عمق و شعاع این ارتباط به نظر می­رسد با تمرکز بر سرمایه اجتماعی بیش از سایر سرمایه ­ها به ­خوبی می­توان بر مشکلات و مصائب اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کنونی کشور نیز فائق آمد.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 502.55 K

نیم‌نگاهی بر حضور سلحشوران ژاندارمری در هشت سال دفاع مقدس

حسن رضا رفیعی

دوره 7، شماره 1 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 79-108

چکیده

  ایران سرزمین کهنی است که در طول تاریخ خود تهاجم‌های گستردۀ زیادی را از سر گذارنده است. اولین اشغالگر این سرزمین در دورۀ اسطوره‌ای ضحاک تازی و آخرین اشغالگر صدام حسین بعثی بود که با حمایت دولت‌های استکباری ...  بیشتر ایران سرزمین کهنی است که در طول تاریخ خود تهاجم‌های گستردۀ زیادی را از سر گذارنده است. اولین اشغالگر این سرزمین در دورۀ اسطوره‌ای ضحاک تازی و آخرین اشغالگر صدام حسین بعثی بود که با حمایت دولت‌های استکباری غرب و شرق مرزهای غرب تا جنوب غربی کشور را به اشغال سپاهیان خود در آورد. بیرون راندن چنین اشغالگری مرهون حمیت و همدلی همۀ اقشار مردم و آحاد نیروهای مسلح از جمله ژاندارمری بود.هدف از انجام این تحقیق نگاهی کوتاه بر نقش مأموران ژاندارمری در جنگ است. با توجه به اینکه بیش از سه دهه از ادغام آن سازمان و تشکیل نیروی انتظامی واحد می گذرد، چنانچه به نقش موثر مامورام خدوم سازمان مزبور در جریان دفاع مقدس مردم ایران در مقابل تجاوز دشمن بعثی اشاره نشود؛ ممکن است ایثارگری های آنان در آن مقطع زمانی به فراموشی سپرده شود. روش انجام تحقیق توصیفی و روش گردآوری مطالب مراجعه به منابع و اسناد نوشته شده است. نتیجه حاکی از آن است که اولین دژهای حفاظتی کشور و اولین قربانیان این تجاوزگری، مأموران ژاندارمری در مرزهای مشترک با عراق بودند. در طول 8 سال دفاع مقدس مسئولان آن سازمان با ساماندهی 25 گردان رزمی سازمانی و غیرسازمانی و تبدیل واحدهای انتظامی مناطق عملیاتی به یگان‌های رزمی موجب حضور کارکنان این سازمان در عملیات‌های آفندی شدند. ضمناً با انجام هر عملیات آفندی، وظیفه پدافند و حفظ مواضع دفاعی نیز به رزمندگان ژاندارمری سپرده می‌شد و آن‌ها به بهترین نحو از این دستاوردها حراست می‌کردند. تقدیم 17443شهید، جانباز، آزاده و جاویداثر برگ زرینی از حضور مأموران ژاندارمری در دفاع از کیان ملی و تمامیت ارضی این آب و خاک است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 749.87 K

تحلیل محتوای مقالات منتشر شده در نشریات علمی کشور در حوزۀ دفاع مقدس از سال 1368 تا 1398

هادی نهادی

دوره 6، شماره 4 ، بهمن 1399، ، صفحه 161-178

چکیده

  توسعۀ پژوهش و نشر آثار دفاع مقدس و واکاوی مفاهیم و ابعاد آن، به پررنگ و زنده شدن این رویداد بزرگ کمک می‌کند. تاکنون مقالات پرشماری در حوزۀ دفاع مقدس نگاشته و منتشر شده است. این مقالات منبعی ارزشمند برای ...  بیشتر توسعۀ پژوهش و نشر آثار دفاع مقدس و واکاوی مفاهیم و ابعاد آن، به پررنگ و زنده شدن این رویداد بزرگ کمک می‌کند. تاکنون مقالات پرشماری در حوزۀ دفاع مقدس نگاشته و منتشر شده است. این مقالات منبعی ارزشمند برای جامعۀ دانشگاهی کشور است. هر یک از آن‌ها، به فراخور تخصص و حوزۀ مطالعاتی محققان، زاویۀ جدیدی را بررسی می‌کند. برای آگاهی از زوایای مطالعه شده و یا فراموش شده و همچنین برای پیشگیری از موازی کاری و انجام پژوهش‌های تکراری، تهیۀ یک فهرست جامع از همۀ پژوهش‌های صورت گرفته در حوزۀ دفاع مقدس بایسته است. این مهم می‌تواند شکاف پژوهش‌ها و مطالعات را شناسایی و مانع از فعالیت‌های تکراری و موازی شود. بنابراین پژوهش به مطالعۀ مقالات منتشر شده در نشریات علمی تا شهریور ۱۳۹۸، پرداخته شده است. سه کلیدواژۀ «دفاع مقدس»، «جنگ تحمیلی» و «جنگ عراق علیه ایران» شناسایی و در منابع جست‌وجو شد. یافته‌ها نشان داد که واژۀ «دفاع مقدس» در مطالعات ادبی بیشتر است. «جنگ ایران و عراق» نیز در تاریخ دفاع مقدس و علوم سیاسی پرکاربردتر از دو واژه دیگر اما تفاوت آن چشمگیر نیست. در حوزه‌های دیگر نیز کاربرد واژگان سه‌گانه در دفاع مقدس کم‌وبیش یکسان است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 433.85 K

مقایسه پایبندی به مضامین ارزشی وصیت‌نامه شهدای دفاع مقدس و سبک زندگی خانواده شهداء

مالک طاهرپور؛ امیر مسعود امیر مظاهری؛ ودیعه ساسان

دوره 6، شماره 4 ، بهمن 1399، ، صفحه 179-199

چکیده

  جنگ در کنار ابعاد سیاسی،‌ نظامی و امنیتی، یک رویداد اقتصادی و اجتماعی مهم است. همچنین جنگ در تولیدات فرهنگی جامعه بازتاب یافته و تأثیر خود را در ذهنیت انسان‌ها می‌گذارد. این پژوهش به دنبال مقایسه ارزشی ...  بیشتر جنگ در کنار ابعاد سیاسی،‌ نظامی و امنیتی، یک رویداد اقتصادی و اجتماعی مهم است. همچنین جنگ در تولیدات فرهنگی جامعه بازتاب یافته و تأثیر خود را در ذهنیت انسان‌ها می‌گذارد. این پژوهش به دنبال مقایسه ارزشی وصیت‌نامه شهدای دفاع مقدس با سبک زندگی خانواده شهدای مناطق 3 و 15 شهر تهران است. این پژوهش کاربردی و بر اساس نحوه گردآوری اطلاعات، پیمایشی است. جامعه آماری خانواده شهدای مناطق 3 و 15 شهر تهران است که 768 نفر از آن‌ها بر اساس نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. نتایج نشان داد که در هر دو منطقه 3 و 15، بین مضامین ارزشی و مؤلفه‌های سبک زندگی تفاوت معناداری وجود دارد. تحلیل رگرسیون و مانوا تفاوت معناداری را بین مؤلفه‌های اوقات فراغت، مصرف مادی، مصرف فرهنگی، گذران اوقات فراغت با مضامین ارزشی نشان داد. این وصیت‌نامه‌ها به خوبی بیانگر دهه‌ها و سال‌های مقارن ساخت خود هستند و به خوبی اوضاع و احوال مردمان آن زمان را بیان می‌کنند. مطالعات نشان دادند که رزمندگان جنگ تحمیلی همه اتفاقات و دنیای پیرامون خود را در بافت و زمینه «گفتمان شهدا» که دال مرکزی آن «امام‌خمینی(ره)» است و پیوند عمیقی با عناصر و اصطلاحات «نظم گفتمانی دینی» به طور عام و واقعه کربلا به طور خاص دارد، درک می‌کنند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 595.48 K

معرفی پل خیبر به‌عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی دوران دفاع مقدس (بررسی نقاط ضعف و قوت آن)

مسعود ملائی؛ محمدهادی وحیدمقدم؛ محمد هادی حاذقی

دوره 6، شماره 2 ، شهریور 1399، ، صفحه 29-45

چکیده

  در ساخت پل خیبر که به‌عنوان یکی از طولانی­ترین پل‌های شناور نظامی جهان شناخته می‌شود، از مصالح پایدار در مقابل بمباران ساخته شده است. در سال 1363 هجری‌شمسی، برخی از مهندسان نیروهای مسلح و جهاد سازندگی، ...  بیشتر در ساخت پل خیبر که به‌عنوان یکی از طولانی­ترین پل‌های شناور نظامی جهان شناخته می‌شود، از مصالح پایدار در مقابل بمباران ساخته شده است. در سال 1363 هجری‌شمسی، برخی از مهندسان نیروهای مسلح و جهاد سازندگی، به مناطق جنوبی ایران اعزام شدند و جلسه­ای با هدف ساخت پلی برای هورالعظیم تشکیل دادند. برای ساخت این پل شناور، تمامی مصالح همانند چوب، فلز، فایبرگلاس و سیستم بادی بررسی شد. در نهایت، طرح تلفیق فایبرگلاس و فوم به علت پرکردن درزها و شکاف­های ناشی از جوشکاری مطرح شد. با‌توجه‌به اینکه پل خییر، شاهکار مهندسی بوده و ساخت آن با تمام کمبودها و تحریم­ها انجام شد، ضروری است با مطالعۀ آن، از تجربیات ارزشمند آن بهرۀ کافی برد؛ ازاین‌رو، در این پژوهش، ابتدا به ضرورت و نحوۀ ساخت و سپس، نقاط ضعف و قوت پل خیبر پرداخته می‌شود.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 522.73 K

بررسی راهبردهای فرماندهی شهید امیر سپهبد علی صیاد شیرازی در دوران دفاع مقدس

سیده‌عظیمه هاشمی شیخ‌شبانی؛ عباس کشاورز شکری

دوره 6، شماره 2 ، شهریور 1399، ، صفحه 47-68

چکیده

  یکی از زوایای مهم و کمتر توجه‌شدۀ تاریخ‌نگاری جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران، بررسی نقش فرماندهان در مدیریت و تصمیم‌گیری‌های راهبردی است که نقش مهمی در سرنوشت جنگ تحمیلی داشت. شهید امیر سپهبد ...  بیشتر یکی از زوایای مهم و کمتر توجه‌شدۀ تاریخ‌نگاری جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران، بررسی نقش فرماندهان در مدیریت و تصمیم‌گیری‌های راهبردی است که نقش مهمی در سرنوشت جنگ تحمیلی داشت. شهید امیر سپهبد علی صیاد شیرازی یکی از مؤثرترین فرماندهان دوران دفاع مقدس بود که با تدبیر هوشمندانه و دقیق خود در فرماندهی، اهداف رژیم بعثی عراق را که از پشتیبانی کشورهای مختلف نیز بهره‌مند بودند، با ناکامی و شکست مواجه کرد. علاوه‌بر این، شیوه‌های مدیریتی و فرماندهی وی نیز به‌عنوان یک الگوی موفق در سطوح مختلف فرماندهی و مدیریتی برای فرماندهان و مدیران قابل‌استفاده و قابل‌انتقال به نسل‌های آینده است. از این‌رو، هدف از این پژوهش، بررسی راهبردهای فرماندهی شهید صیاد شیرازی بوده و این پرسش مطرح شده که ایشان در زمان فرماندهی‌شان، از چه راهبردهایی استفاده نموده‌اند. روش به‌کار گرفته‌شده در این پژوهش، روش کیفی بررسی مکتوبات و نوشته‌های دردسترس دربارۀ شهید صیاد شیرازی است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شهید صیاد شیرازی به‌واسطۀ طراحی و برنامه‌ریزی دقیق عملیات‌ها، کنترل و سازمان‌دهی امور جبهه، تخصص و نبوغ نظامی و فرماندهی خود باعث موفقیت‌های چشمگیری در دوران پرافتخار دفاع مقدس شد.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 266.04 K

تأثیر فرهنگ دفاع مقدس بر آثار هنرمندان تجسمی استان خوزستان

الهام عبدی‌زاده؛ فرزانه فرخ‌فر

دوره 6، شماره 2 ، شهریور 1399، ، صفحه 91-122

چکیده

  دوران جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران (سال‌های 367 ـ 1359 شمسی)، تأثیرات فراوانی در حوزه‌های مختلف فرهنگ و هنر ایران بر جای گذارد. واقعۀ جنگ تحمیلی همانند جریان انقلاب اسلامی هنرمندان زیادی را به خود ...  بیشتر دوران جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران (سال‌های 367 ـ 1359 شمسی)، تأثیرات فراوانی در حوزه‌های مختلف فرهنگ و هنر ایران بر جای گذارد. واقعۀ جنگ تحمیلی همانند جریان انقلاب اسلامی هنرمندان زیادی را به خود جذب کرد که توانستند اصول و معیارهای جدیدی در بیان محتوا و صورت خلق کنند و تأثیرات خود را از واقعۀ جنگ در آثارشان نمایان سازند. این تأثیرپذیری در آثار هنرمندان تجسمی استان خوزستان، به‌عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین نقاط کشور که شاهد ناخوشی‌های جنگ و دستخوش ناملایمات بسیاری بود بیش از دیگر هنرمندان نمایان است؛ اما، فقدان اطلاعات کافی از هنرمندان تجسمی استان خوزستان در دوران جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران، امکان مطالعۀ کامل را فراهم نمی‌سازد؛ ازاین‌رو، این پژوهش قصد دارد به شناسایی این هنرمندان و بررسی آثار ایشان، بپردازد. پرسش این پژوهش آن است که هنرمندان تجسمی استان خوزستان در دوارن جنگ تحمیلی چه کسانی بودند و این دوران چه تأثیری بر آثار ایشان گذاشته است. هدف این پژوهش علاوه‌بر شناسایی هنرمندان تجسمی استان خوزستان که در دوران جنگ تحمیلی در جهت ثبت فرهنگ و هنر ملی کوشیدند، بررسی تأثیر جنگ تحمیلی بر آثار ایشان از سال 1359 تا 1367 شمسی است. این پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای، از حیث روش، توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ مطالعۀ منابع کتابخآن‌های و بخش عظیمی از تحقیقات میدانی استوار است. نتایج پژوهش، ضمن شناسایی هنرمندان ناشناختۀ استان خوزستان در رشته‌های مختلف تجسمی، بر این نکته اذعان دارد که تأثیرات جنگ تحمیلی در روند کار هنری آنان تأثیرات به‌سزایی گذاشته که در شیوۀ بازنمایی، نوع مضامین، کاربرد عناصر بصری و نمادپردازی مشهود است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 754.76 K

حق نسخه‌برداری کتابخانه‌ها در ایران و فرانسه و تعدی از آن با نگاهی بر آیین‌نامة حفظ و نگهداری اسناد و مدارک دفاع مقدس

مسعود اخوان‌فرد؛ حمید صفرزاده بقال

دوره 6، شماره 2 ، شهریور 1399، ، صفحه 123-143

چکیده

  درحالی‌که تهیة رونوشت از آثار فکری توسط کتابخانه­های عمومی با هدف نگهداری و حفاظت از این آثار به‌عنوان یکی از استثنائات حق نشر و تکثیر در قوانین مرتبط با مالکیت فکری ایران مغفول واقع شده بود، «آیین­نامة ...  بیشتر درحالی‌که تهیة رونوشت از آثار فکری توسط کتابخانه­های عمومی با هدف نگهداری و حفاظت از این آثار به‌عنوان یکی از استثنائات حق نشر و تکثیر در قوانین مرتبط با مالکیت فکری ایران مغفول واقع شده بود، «آیین­نامة حفظ و نگهداری اسناد و مدارک دفاع مقدس» که در دی‌ماه 1397 در روزنامة رسمی منتشر شد، به‌عنوان نخستین مقرره در نظام حقوقی کشورمان نسخه‌برداری با هدف مذکور را تحت شرایطی خاص و به‌صورت نسخه­برداری الکترونیکی توسط دستگاه­های اجرایی و نهادهای وابسته به آن­ها نظیر نهاد کتابخانه­های عمومی کشور الزامی دانسته و حتی رونوشت اسناد تهیه شده را در حکم اسناد طبقه­بندی شده قرار داده است. کتابخانه­های عمومی فرانسه نیز به‌موجب قانون مالکیت فکری این کشور (اصلاحیة سپتامبر 2018) با مقاصدی همچون حفاظت از آثار علمی، قادر به تهیة رونوشت از آثار مذکور هستند. شایان ذکر است حق نسخه­برداری کتابخانه­ها در هر دو کشور موردمطالعه، شرایط خاصی داشته و نظر به جرم­انگاری عدم رعایت ضوابط جواز نسخه­برداری در این نظام­های حقوقی، مواردی چون عدم رعایت کمیت قانونی در نسخه­برداری و یا تهیة رونوشت با اهداف سوداگرانه توسط کتابداران می­تواند مسئولیت کیفری مباشر، کتابخانه و یا هر دو را به‌صورت همزمان در پی داشته باشد. روش این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و هدف اصلی از آن، تبیین حقوقی امکان نسخه­برداری از آثار توسط کتابخانه­ها و بررسی نحوة ایجاد مسئولیت کیفری برای این اشخاص حقوقی در صورت تعدی از این حق است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 654.62 K

نقش راهبردی امام‌خمینی(ره) در مدیریت جنگ در دوران دفاع مقدس

امیرعلی کتابی

دوره 5، شماره 3 ، آذر 1398، ، صفحه 49-65

https://doi.org/20.1001.1.25883674.1398.5.3.3.9

چکیده

  از محوری­ترین عوامل اتحاد و همدلی نیروهای لشکری و مردمی در طول هشت سال دفاع مقدس، وجود امام‌خمینی(ره) بود. ایشان توانستند افزون‌بر وحدت و همدلی، جنگ را مدیریت نموده و اهداف انقلاب اسلامی را در آن شرایط ...  بیشتر از محوری­ترین عوامل اتحاد و همدلی نیروهای لشکری و مردمی در طول هشت سال دفاع مقدس، وجود امام‌خمینی(ره) بود. ایشان توانستند افزون‌بر وحدت و همدلی، جنگ را مدیریت نموده و اهداف انقلاب اسلامی را در آن شرایط بحرانی پیش ببرند. این مقاله با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی- تحلیلی بر آن است تا ضمن شناخت مؤلفه­های اساسی در استراتژی رهبری امام‌خمینی(ره)، بر تبیین عملیاتی نقش و توان مدیریتی ایشان در دفاع مقدس نیز بپردازد. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که ترکیبی از دو سبک مدیریت جنگ و بحران‌ها و مدیریت معنوی و دینی بود که توانست جلوی تجاوز عراق به ایران را بگیرد و الگوی منحصر به فردی از امام(ره) را به جای بگذارد. رفتار و عملکرد امام‌خمینی(ره) در طول جنگ ایران و عراق نشان می‌دهد که ایشان از هر دو شیوۀ مزبور در مدیریت بحران‌ها به نحو احسن استفاده کردند. برخلاف تصور عده‌ای که شیوه مدیریت امام(ره) را فردی یا در ارتباط مستقیم با مردم می‌پندارند، ایشان از مدیریت راهبردی نیز استفاده کرده و به آن بیشتر اعتقاد داشتند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 606.06 K

تبیین مؤلفه‌های شکل‌دهندۀ ژئوپلیتیک غذا در شرایط دفاع مقدس

محسن جان پرور؛ علی اکبر دهنوی؛ ساجد بهرامی جاف؛ ریحانه صالح آبادی

دوره 5، شماره 3 ، آذر 1398، ، صفحه 67-88

https://doi.org/20.1001.1.25883674.1398.5.3.4.0

چکیده

  ژئوپلیتیک غذا از جمله گرایش­های موضوعی است که در طی دهه­های اخیر به دلیل خشکسالی­های پیاپی و رشد سریع جمعیت در جهان مطرح شده است. ژئوپلیتیک غذا در ایران به دلیل واقع شدن در موقعیت خشک و نیمه‌خشک ...  بیشتر ژئوپلیتیک غذا از جمله گرایش­های موضوعی است که در طی دهه­های اخیر به دلیل خشکسالی­های پیاپی و رشد سریع جمعیت در جهان مطرح شده است. ژئوپلیتیک غذا در ایران به دلیل واقع شدن در موقعیت خشک و نیمه‌خشک جهان و از سوی دیگر تهدیدهای خارجی مداوم، از جمله حمله نظامی و یا تحریم اقتصادی و... از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه­ای و پژوهش میدانی در پی پاسخ به این پرسش است که مهم‌ترین مؤلفه‌های شکل‌دهندۀ ژئوپلیتیک غذا کدام­ هستند؟ برای تجزیه و تحلیل یافته­های پرسشنامه از نرم­افزار آماری Spss و آزمون رتبه­بندی فریدمن استفاده شده است. نتایج پرسش‌نامه نشان داد که در بُعد سرزمینی (موقعیت جغرافیایی)، در بُعد جمعیتی (کمیت و کیفیت جمعیت)، در بُعد اقتصادی (تولید مواد غذایی باارزش بالا)، در بُعد فرهنگی- اجتماعی (ترکیب جمعیت شهری و روستایی و تولید مواد غذایی)، در بُعد سیاسی (سیاست‌های حمایت از تولید)، در بُعد دفاعی- امنیتی (تأمین بهداشت جامعه) و در بُعد علمی- برنامه‌ای (فناوری تولیدی)، به‌عنوان متغیرهای شکل‌دهنده و مؤثر در شکل‌گیری ژئوپلیتیک غذا محسوب می‌شوند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 751.79 K

شناسایی و ساختاردهی شایستگی های رفتاری فرماندهان دفاع مقدس

هادی نهادی

دوره 5، شماره 2 ، شهریور 1398، ، صفحه 111-132

چکیده

  در مدل‌سازی شایستگی رهبری، مدل‌هایی که دامنۀ گسترده‌ای از مهارت‌ها را در خود دارند، عملکردهای رهبری را بهتر توصیف و پیش‌بینی می‌کنند. امروزه برنامه‌ریزی منابع انسانی، به رویکرد شایستگی آن یعنی ...  بیشتر در مدل‌سازی شایستگی رهبری، مدل‌هایی که دامنۀ گسترده‌ای از مهارت‌ها را در خود دارند، عملکردهای رهبری را بهتر توصیف و پیش‌بینی می‌کنند. امروزه برنامه‌ریزی منابع انسانی، به رویکرد شایستگی آن یعنی برنامه‌ریزی نیروی انسانی برپایۀ شایستگی تغییر یافته است. تبدیل شدن برنامه‌ریزی منابع انسانی براساس رویکرد شایستگی، نیازمند پارادایم کلانی است که تفکر برنامه‌ریزان منابع انسانی را دربارۀ افراد و سازمان به طور کلی تغییر می‌دهد. هدف این پژوهش، دستیابی به مدل روابط علّی و معلولی میان این شایستگی‌های رفتاری فرماندهان است. روش پژوهش، پیمایشی- توصیفی است. برای گردآوری و تحلیل داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز، نخست ادبیات پژوهشی و نظر خبرگان گردآوری شد. سپس با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، اعتبارسنجی شد. سرانجام 13 شایستگیِ شناسایی شده با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری، در چهار سطح ساختاردهی شدند. این سطح‌ها به ترتیب توفیق‌طلبی، عملیاتی بودن، خلاقیت و سطح چهارم که آن نیز چهار شایستگیِ اقناع‌گری، تلاش‌گری، جهت‌دهی منابع انسانی و سازماندهی فعالیت‌ها و فرآیندها در بر می‌گیرد. 

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 582.72 K

انگیزۀ شهدای استان کهگیلویه و بویراحمد برای حضور در جبهه‌ها: تحلیل محتوای وصیت‌نامۀ شهدا

علی باقری دولت آبادی؛ جواد شاکریان

دوره 5، شماره 1 ، خرداد 1398، ، صفحه 71-93

https://doi.org/20.1001.1.25883674.1398.5.1.4.6

چکیده

  هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل محتوای وصیت‌نامۀ شهدای استان کهگیلویه و بویراحمد برای پی بردن به انگیزۀ شهدا در دفاع مقدس است. اهمیت این پژوهش به دو موضوع باز می‌گردد؛ نخست انجام نشدن پژوهشی همسان دربارۀ ...  بیشتر هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل محتوای وصیت‌نامۀ شهدای استان کهگیلویه و بویراحمد برای پی بردن به انگیزۀ شهدا در دفاع مقدس است. اهمیت این پژوهش به دو موضوع باز می‌گردد؛ نخست انجام نشدن پژوهشی همسان دربارۀ شهدای استان و دوم ضرورت آگاهی از انگیزۀ شهدا برای تجزیه و تحلیل رخدادها و نیز برنامه‌ریزی درست برای آمادگیِ دفاع از کشور. پرسش اصلی پژوهش این است که انگیزۀ شهدای استان کهگیلویه و بویراحمد برای حضور در جنگ عراق علیۀ ایران چه بوده است؟ آیا می‌توان میان این انگیزه‌ها و متغیرهایی همچون سن، محل سکونت، یگان اعزام کننده و میزان تحصیلات ارتباط برقرار کرد؟ فرضیه پژوهش سه دسته انگیزۀ دینی، ملی و انقلابی را مورد نظر دارد. برای آزمون این فرضیه از دو روش تحلیل محتوای کمی و کیفی استفاده شد و وصایای ۱۷17 شهید استان مورد مطالعه قرار گرفت. طبق یافته‌های پژوهش انگیزه‌های دینی بیشترین نقش را داشته و 37/70 درصد شهدای استان با انگیزۀ دینی، 5/28 درصد با انگیزه‌های انقلابی و 13/1 درصد با انگیزۀ ملی در دفاع مقدس شرکت کرده‌اند. همچنین، هیچ ارتباط معناداری میان متغیرهای سواد، محل سکونت و یگان اعزام کننده نیرو و بالابودن انگیزه‌های دینی دیده نشد. به نظر می‌رسد دوری از پایتخت، فعال نبودن احزاب سیاسی، پیشینۀ انقلابی اندک، بافت سنتی استان، دسترسی نداشتن به رسانه‌ها و فرهنگ عشیره‌ای- طایفه‌ای در کاهش انگیزه‌های ملی و انقلابی نقش مؤثری داشته‌اند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 397.86 K

تبیین مؤلفه های اندیشۀ سیاسی امام‌خمینی (ره) در هشت سال دفاع مقدس

محمدرحیم عیوضی؛ ملیحه حاجی حسن

دوره 5، شماره 1 ، خرداد 1398، ، صفحه 95-113

https://doi.org/20.1001.1.25883674.1398.5.1.5.7

چکیده

  یکی از مهم‌ترین مسائلی که بیش از هشت سال، تمام ارکان جمهوری اسلامی را تحت شعاع قرار داد و تبدیل به مسئلۀ سیاسی جهان شد، مسئلۀ دفاع مقدس بود که با مدیریت و رهبری هوشمندانۀ امام‌خمینی(ره)، این بحران در ...  بیشتر یکی از مهم‌ترین مسائلی که بیش از هشت سال، تمام ارکان جمهوری اسلامی را تحت شعاع قرار داد و تبدیل به مسئلۀ سیاسی جهان شد، مسئلۀ دفاع مقدس بود که با مدیریت و رهبری هوشمندانۀ امام‌خمینی(ره)، این بحران در جهت مصالح کشور و اهداف انقلاب کنترل و هدایت شد. شناسایی مؤلفه‌های مدیریتی در اندیشۀ سیاسی دفاع مقدس امام(ره) بسیار حائز اهمیت است. در این راستا نویسنده با مبانی جهاد و فداکاری در احکام صریح اسلام و الگوی مبارزات پیامبر (ص) و امیرالمومنین (ع) در انواع جنگ و جهاد و با استفاده از روش تحلیل اسنادی و گردآوری داده‌ها به‌صورت فیش‌برداری از کتب و مقالات و اسناد موجود، درپی پاسخ دادن به این سوال است که مؤلفه‌های  اندیشۀ سیاسی امام‌خمینی(ره) در هشت سال دفاع مقدس چیست؟ بر این اساس یافته‌ها نشان از آن دارد که تکنیک‌های اندیشۀ سیاسی امام(ره) در طول دفاع مقدس باعث حیات دوبارۀ نظام جمهوری اسلامی شد و آن را از تهدید به مهم‌ترین فرصت تبدیل نمود. لذا ایشان با استفاده از مؤلفه‌های انسجام، قدرتمندسازی ملی، اقتدار بین‌المللی که برگرفته از مبانی توحیدی بود، توانستند فرآیند جنگ را از شرایط بحران‌زده سیاسی به اوج سرافرازی و اقتدار تبدیل کند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 314.45 K

مقالۀ ترویجی فراتحلیل پژوهش‌های دفاع مقدس در دهۀ گذشته: ارزیابی روش‌شناختی 100 مقالۀ پژوهشی

اصغر محمدی فاتح

دوره 4، شماره 4 ، اسفند 1397، ، صفحه 9-22

چکیده

  تاکنون، پدیده عظیم دفاع مقدس چندان در قاموس علم و روش‌شناسی قرار نگرفته و بررسی این موضوع می‌تواند نقطه شروعی برای حرکت‌های جدید علمی باشد. یقینا، تولید دانش از پدیده‌ای به نام دفاع مقدس بدون درگیر ...  بیشتر تاکنون، پدیده عظیم دفاع مقدس چندان در قاموس علم و روش‌شناسی قرار نگرفته و بررسی این موضوع می‌تواند نقطه شروعی برای حرکت‌های جدید علمی باشد. یقینا، تولید دانش از پدیده‌ای به نام دفاع مقدس بدون درگیر ساختن پژوهشگران با ابعاد این پدیده، میسر نخواهد شد و به طور قطع، اتصال روش‌شناسان دانشگاهی و پژوهشگران، به کارگزاران و متولیان حوزه دفاع مقدس، می تواند به هم‌افزایی علمی در این حوزه منجر خواهد شد. در این مقاله، با مرور چکیده 100 مقاله علمی پژوهشی و علمی- ترویجی، ابعاد روش‌شناختی این مقالات شناسایی و دسته بندی شد تا از این رهگذر بتوان وضعیت گذشته تحقیقات دفاع مقدس را به تصویر کشید و از طرفی پیشنهادات لازم را جهت بهبود روشهای تحقیق این حوزه به منظور خلق آثار علمی ارائه کرد. نتایج نهایی این بررسی نشان می‌دهد که تحقیقات گذشته در 16 محور صورت گرفته است وابعاد روش‌شناختی آنها هم در 9 بعد اصلی و 29 بعد فرعی قابل طبقه‌بندی است. در پایان مقاله نتیجه گیری و پیشنهادات مربوط به استفاده از انواع روش‌های پژوهش در مطالعات دفاع مقدس آورده شده است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 1.04 M

مقالۀ ترویجی شخصیت‌پردازی در مجموعه‌های انیمیشن دفاع مقدس برمبنای سه مجموعۀ شجاعان، همسنگران و حماسۀ یک دلاور

مهدی حیدریان کرویه؛ سید علیرضا گلپایگانی

دوره 4، شماره 4 ، اسفند 1397، ، صفحه 23-46

چکیده

  چکیده: شخصیت‌ها، بخش جدانشدنی خاطرات دفاع مقدس هستند. بیشتر از مناطق، عملیات‌ها، نام­های قهرمانان و شهدای جنگ به‌یاد سپرده می‌شوند. مقالۀ حاضر، به شخصیت‌پردازی و ارتباط شخصیت با ساختار روایی مجموعه‌های ...  بیشتر چکیده: شخصیت‌ها، بخش جدانشدنی خاطرات دفاع مقدس هستند. بیشتر از مناطق، عملیات‌ها، نام­های قهرمانان و شهدای جنگ به‌یاد سپرده می‌شوند. مقالۀ حاضر، به شخصیت‌پردازی و ارتباط شخصیت با ساختار روایی مجموعه‌های انیمیشن دفاع مقدس می‌پردازد. دراین‌راستا، نظریۀ روایت‌شناسی ساختارگرا و آرای نظریه‌پردازانی همانند کالر، پرینس و چتمن، شخصیت‌پردازی در مجموعه‌های انیمیشن­ دفاع مقدس، با تأکید بر سه مجموعۀ شجاعان، همسنگران و حماسۀ یک دلاور با رویکردی آسیب‌شناسانه بررسی می‌شوند. ابتدا، هر مجموعه معرفی شده و سپس براساس تقسیم ساختارگرایانۀ روایت، ارتباط شخصیت‌ها با ساختار روایی بررسی می‌شود. این پژوهش، از لحاظ ماهیت توصیفی و هدف کاربردی است که با روش گردآوری کتابخانه­ای-اسنادی و مشاهدۀ موردی، یافته‌هایی کیفی به دست می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد، رویدادمحوری، تحمیل شعار و گرایش ایدئولوژیک راوی باعث شده‌، ساختار روایی این مجموعه‌ها در راستای شخصیت‌پردازی شکل نگیرد.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 1.01 M

مقالۀ ترویجی بررسی خدمات متقابل جنگ و تئاتر در دوران دفاع مقدس

امید مشهدی عبدالرحمن؛ حسین مسافر آستانه

دوره 4، شماره 4 ، اسفند 1397، ، صفحه 63-82

چکیده

  چکیده: هنر تئاتر که در کشور ما پدیده‌ای وارداتی شناخته می‌شود، به‌عنوان پدیده‌ای گفتمانی همواره نقش مهمی در تعالی فرهنگ، رفتار و اندیشه بشری دارد. از سویی دیگر، جنگ به‌عنوان پدیده‌ای مخرب، تأثیر ...  بیشتر چکیده: هنر تئاتر که در کشور ما پدیده‌ای وارداتی شناخته می‌شود، به‌عنوان پدیده‌ای گفتمانی همواره نقش مهمی در تعالی فرهنگ، رفتار و اندیشه بشری دارد. از سویی دیگر، جنگ به‌عنوان پدیده‌ای مخرب، تأثیر بسیاری در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی داشته و تحولات گسترده‌ای در رفتار، باورها، فرهنگ و شیوۀ سلوک انسان‌ها پدید آورده است. با شروع جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران در فاصلۀ کوتاهی به پشتوانۀ افکار دینی و انقلابی، جریانی با عنوان تئاتر دفاع مقدس وارد کارزار فرهنگی شد. تئاتر دفاع مقدس، پدیدۀ همزاد جنگ است که هم از آن تأثیر می‌گیرد و هم بر جنگ تأثیر می‌گذارد. در این پژوهش سعی می‌شود، خدمات متقابل جنگ و تئاتر، سیر تحولات این دو و رابطۀ پدیدۀ جنگ با تئاتر ملی بررسی شود؛ به‌همین‌دلیل، در این پژوهش از دو روش کتابخانه‌ای و میدانی استفاده شده است. در روش کتابخانه‌ای از با سه دسته منابع مکتوب، تصویری (فیلم، عکس و ...) و صوتی (نوار مصاحبه‌ها و ...) استفاده شد. سپس گردآوری داده‌ها، به شیوۀ میدانی با مصاحبه از فعالان تئاتر مقاومت انجام شد. سرانجام، با گردآوری داده‌ها و بررسی توصیفی-تحلیلی آن‌ها، پژوهش تکمیل شد.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 1012.96 K

مقالۀ ترویجی انسان در فیلم‌های مستند دفاع مقدس

حمید دهقان‌پور؛ محمد شهبازی

دوره 4، شماره 4 ، اسفند 1397، ، صفحه 83-94

چکیده

  چکیده: مستند­هایی که دربارۀ دفاع مقدس تولید شده، دارای مشخصه‌هایی است که آن را از مستندهای دیگر متفاوت می­کند. این مشخصۀ نمایش شخصیت­هایی انسانی است که هر روز در زندگی عادی و روزمرۀ افراد مشاهده ...  بیشتر چکیده: مستند­هایی که دربارۀ دفاع مقدس تولید شده، دارای مشخصه‌هایی است که آن را از مستندهای دیگر متفاوت می­کند. این مشخصۀ نمایش شخصیت­هایی انسانی است که هر روز در زندگی عادی و روزمرۀ افراد مشاهده می‌شود. آن‌ها، همانند قهرمانان فیلم­های غربی دارای مهارت­های جنگی نیستند و این شاخص­ترین ویژگی «مستند دفاع مقدس» به‌شمار می‌آید. تمرکز مقالۀ حاضر، روی همین ویژگی دفاع مقدس خواهد بود. در این مقالۀ توصیفی و تحلیلی، تلاش می­شود با مطالعۀ موردی فیلم­های مستند حوزۀ دفاع مقدس به هدف خود نائل شود. جنگ تحمیلی به موازات زندگی مردم، در مستندها و فیلم­های سینمایی انعکاس یافت. در واقع، فیلم مستند برداشت هنرمند از جنگ بود. نتایج نشان می­دهد، مستندسازان تلاش می­کنند با تأکید بر ویژگی‌ها، عادی بودن افرادی که در جنگ شرکت نموده­اند، نشان دهند. همچنین، به رویکرد تحمیلی و دفاعی دفاع مقدس تأکید کنند. تمرکز بیشتر بر دفاعی بودن جنگ تحمیلی، شرکت در جنگ را به یک وظیفۀ انسانی و شرعی تبدیل می­نماید. کلیۀ فیلم­هایی که دربارۀ جنگ ساخته شده­اند، دارای جلوه‌های تبلیغی هستند. از سوی دیگر، رسالتی که آوینی و پیروان سبکی او  در انعکاس حضور رزمندگان در جبهه­های نبرد قائل هستند، فیلم­سازی را با کار انبیاء و اولیای خدا همسان می­دانند؛ ازاین‌رو، انسان تصویر شده، با انسان فلسفه­زدۀ غربی متفاوت است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 548.4 K

بررسی پناهگاه‌های دوران دفاع مقدس (مطالعۀ موردی: یکی از پناهگاه‌های شرق شهر تهران)

مجید خانه زاد یزدی؛ همایون رحمانی

دوره 4، شماره 3 ، آذر 1397، ، صفحه 35-52

چکیده

  با آغاز جنگ رژیم بعث عراق علیه ایران، نیروها و تجهیزات زیربنایی کشور مورد‌حمله قرار گرفت. این مسئله باعث شد تا به پدافند غیرعامل توجه شود. این پدافند با احداث سنگرهای کوچک در کشور آغاز شد و به پناهگاه‌های ...  بیشتر با آغاز جنگ رژیم بعث عراق علیه ایران، نیروها و تجهیزات زیربنایی کشور مورد‌حمله قرار گرفت. این مسئله باعث شد تا به پدافند غیرعامل توجه شود. این پدافند با احداث سنگرهای کوچک در کشور آغاز شد و به پناهگاه‌های عمومی گسترش یافت. در دوران دفاع مقدس، سازمان‌هایی همانند ارتش، واحد مهندسی سپاه و دفتر سازه‌های امن وزارت مسکن و شهرسازی پناهگاه‌های متعددی احداث کردند. مطالعۀ پناهگاه‌های دوران دفاع مقدس در این پژوهش، دارای سه هدف کلیدی است. نخست، گنجینه‌های موجود به نسل‌های آتی منتقل می‌شوند. دوم، می‌توان از نقاط قوت آن‌ها در ساخت استحکامات استفاده نمود. سوم، می‌توان با رفع نقاط ضعف، به توانمندی‌های نیروهای تدارکاتی و تجهیزاتی در صحنۀ عملیات و مناطق پشتیبانی افزود. نگاه غالب در این پژوهش کاربردی، براساس اصول مهندسی و ریاضی است. نتایج این مقاله نشان می‌دهد، پناهگاه موردنظر باتوجه‌‌به امکانات زمان احداث دارای کیفیت مطلوبی بوده و می‌توان از آن به‌عنوان پناهگاه موقت در تهدیدهای احتمالی بهره گرفت. همچنین، می‌توان آن را به امکانات نوینی همانند درب ضدانفجار، سیستم برق محافظت شده، پنل‌های خورشیدی و مصالح مقاوم در برابر آتش مجهز کرد. 

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 744.88 K

مبانی و قالب‌های شعر دفاع مقدس

توران محمدی؛ مسعود باوان پوری؛ الهام ابراهیمی

دوره 4، شماره 2 ، مرداد 1397، ، صفحه 9-30

چکیده

  :  ادبیات دفاع مقدس، یکی از شاخه‌های اصلی ادبیات انقلاب اسلامی بوده که شایسته و نیازمند مطالعة جدی، از‌جانب نسل جوانِ اهل پژوهش است؛ زیرا به آنان یاری می‌دهد تا ابعاد مبهم و پیچیدة اندیشه‌های نو ...  بیشتر :  ادبیات دفاع مقدس، یکی از شاخه‌های اصلی ادبیات انقلاب اسلامی بوده که شایسته و نیازمند مطالعة جدی، از‌جانب نسل جوانِ اهل پژوهش است؛ زیرا به آنان یاری می‌دهد تا ابعاد مبهم و پیچیدة اندیشه‌های نو ملی و مذهبی، اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی را مورد پژوهش قرار دهند. ادیبان و شاعران متعهد این سرزمین، تمام هنر و استعداد خود را در آفرینش حماسه‌های این دوره به‌کارگرفتند و به عرصة تماشا گذاشتند و با تلاش آنان، ادبیاتی ایجاد شد که به ادبیات دفاع مقدس معروف است که به ادبیات فارسی، پویایی، سمت‌و‌سو و معنویتی دو‌چندان بخشید و در تغییر ذهنیت و جهان‌بینی شاعران و ادیبان اثرگذار بود. شاعران در این دوره، از قالب‌های متنوعی برای بیان احساسات خویش در قالب شعر، در غزل، قصیده، مثنوی و غیره به طبع‌آزمایی پرداختند. مقالة حاضر بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، ضمن نگرشی بر مبانی این نوع ادبیات، به تبیین قالب‌های به‌کار‌گرفته‌شده در شعر دفاع مقدس، با بیان نمونه‌هایی از هریک، پرداخته و خواننده را در درک درست موضوع یاری رساند. نتایج پژوهش، نشانگر آن است که زبان این ادبیات، به‌دلیل کاربرد لغات و اصطلاحات کهنه و نو دارای تنوع است. رعایت درست قواعد صرف‌و‌نحو کلمه و کلام و دور‌بودن از ضعف تألیف و غرابت استعمال واژگانی و همچنین پرهیز از اطناب‌های بی‌مورد و حذف‌های بی‌جهت، از خصوصیات سبکی ادبیات دفاع مقدس است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 439 K

انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در نظام آموزشی کشور (تعلیم‌و‌تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی در تراز انقلاب اسلامی و دفاع مقدس)

مرتضی زارع برمی

دوره 4، شماره 2 ، مرداد 1397، ، صفحه 53-86

چکیده

  چکیده: انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بخشی از سرنوشت و هویت ملت ایران در چهار دهة اخیر است و براساس این دو رویداد کلان تاریخی- حماسی، امام خمینیرحمت‌الله‌علیه، اسلام، عاشورا، شهادت، آرمان­شهر، استقلال، ...  بیشتر چکیده: انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بخشی از سرنوشت و هویت ملت ایران در چهار دهة اخیر است و براساس این دو رویداد کلان تاریخی- حماسی، امام خمینیرحمت‌الله‌علیه، اسلام، عاشورا، شهادت، آرمان­شهر، استقلال، آزادی، صلح، عدالت و برابری درزمرة باورها و ارزش­های استقلال از استکبار و رهایی از استبداد و تجاوز خارجی جمهوری اسلامی ایران است. هریک از این سرفصل­های محتوایی و ارزشی می­تواند، به‌تنهایی هستة مرکزی بسیاری از سرفصل­های آموزش‌و‌پرورشرا شکل دهد و در رشد مهارت­های شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش­آموزان کشور مؤثر باشد. برهمین‌اساس، بایستی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سهمی ارزنده در بالندگی آموزش‌و‌پرورش کشور داشته باشند، زیرا ارزش­ها و باورهای انسانی، اسلامی و ایرانی در‌حد‌اعلای خود در منظومة انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تبلور یافته است؛ باعنایت‌به موارد بالا، پژوهش حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی و با در‌نظر‌گرفتن مفاد اسلامی- ایرانی سند تحول بنیادین آموزشی کشور به‌رشتة‌تحریر درآمده و درپی بررسی منظومة انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در‌حوزة تعلیم‌و‌تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 795.05 K

ارزیابی نظام ارزش‌های جامعه در دوران دفاع مقدس و دوران کنونی

داود فاطمی؛ عباس اسلامی فارسانی

دوره 4، شماره 2 ، مرداد 1397، ، صفحه 113-150

چکیده

   ارزش‌ها، پایه و اساس بینش و کنش انسان را تشکیل داده و در انتخاب، گزینش و انجام کنش، نقش اساسی دارند. ارزش‌های دفاع مقدس، دارای عناصر مثبت و سازنده‌ای است که حفظ و انتقال صحیح آن، تضمین‌کنندة سلامت ...  بیشتر  ارزش‌ها، پایه و اساس بینش و کنش انسان را تشکیل داده و در انتخاب، گزینش و انجام کنش، نقش اساسی دارند. ارزش‌های دفاع مقدس، دارای عناصر مثبت و سازنده‌ای است که حفظ و انتقال صحیح آن، تضمین‌کنندة سلامت اخلاقی و تأمین‌کنندة سعادت جامعه است؛ از این‌رو، پژوهش حاضر، با‌هدف بررسی و تشخیص نظام ارزش‌های دوران دفاع مقدس و نیز زمان کنونی، تبیین تغییرات و راهکارهای حفظ و انتقال ارزش‌های دفاع مقدس نگاشته شده است. این پژوهش، از حیث ماهیت، توصیفی- تحلیلی، از نظر اجرا و کنترل شرایط، یک بررسی پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی بوده و با‌توجه‌به موضوع، دارای دو جامعة آماری متفاوت است. جامعة آماری اول را همة جوانان دختر و پسر ردة سنی 15 تا 25 سال شهر تهران و جامعة آماری دوم را نیز کارکنان و اساتید دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی و دانشگاه جامع امام حسینعلیه‌السلام تشکیل می‌دهند. برای تجزیه و تحلیل داده­ها، پس از تعیین نرمال‌بودن توزیع و با‌توجه‌به سطوح سنجش متغیرها، از آزمون‌های آماری مربوطه استفاده شده است.یافته‌های آماری و تجزیه‌و‌تحلیل آن‌ها، نشانگر وجود رابطة معنی‌دار، بین متغیرهای مستقل مورد‌سنجش در پژوهش حاضر (پایگاه اقتصادی- اجتماعی خانواده، میزان و نوع مصرف رسانه‌های اجتماعی، نوع جامعه‌پذیری، احساس محرومیت نسبی و ادراک فرصت‌های مسدود) با متغیر وابسته (اولویت‌های ارزشی) است. در‌نهایت، نتایج به‌دست‌آمده از آزمون معنی‌داری تفاوت میانگین اولویت‌های ارزشی، نشان از معنی‌داری تفاوت میانگین اولویت‌های ارزشی جامعة کنونی با دوران دفاع مقدس دارد.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 1.07 M

اولویت بندی سیاست های فرهنگی نگهداشت و انتقال ارزش های دفاع مقدس به نسل آینده

محمدجواد سبحانی فر؛ هادی مراد پیری؛ چمران بویه

دوره 3، شماره 3 ، آذر 1396، ، صفحه 41-60

چکیده

  دوران هشت ساله دفاع مقدس یکی از مهم­ترین مقاطع تاریخی و مهم ایران از منظر ارزش­های انسانی و الهی است. برای نگهداشت و انتقال ارزش­های دفاع مقدس به نسل آینده باید این فرهنگ در برنامه­ریزی فرهنگی، ...  بیشتر دوران هشت ساله دفاع مقدس یکی از مهم­ترین مقاطع تاریخی و مهم ایران از منظر ارزش­های انسانی و الهی است. برای نگهداشت و انتقال ارزش­های دفاع مقدس به نسل آینده باید این فرهنگ در برنامه­ریزی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور مدنظر قرار گیرد. در این راستا کشورها برای تدوین سیاست فرهنگی خود راهبردهای متنوعی را متناسب با دیدگاه­های سیاسی و وضع اجتماعی خود مدنظر قرار می­دهند. هدف این راهبردها حراست هویت ملی از طریق حفظ و حراست میراث فرهنگی و احیای گذشته تاریخی در راستای تقویت غرور ملی و مذهبی است در غیر این صورت ارزش­ها و معانی غنی فرهنگی یک رویداد ارزشمند به فراموشی سپرده خواهد شد. براین اساس نویسندگان این مقاله در پی پاسخ به این سئوال­اند که چه خط مشی‌هایی برای حفظ و انتقال علوم و معارف دوران دفاع مقام مؤثر است؟ یافته­های تحقیق در راستای آزمون فرضی مقاله مبتنی بر مطالعات میدانی نشان می­دهد که سیاست­گذاری فرهنگی در قالب پنج راهبرد تولید محصولات آموزشی (آموزش و پرورش و آموزش عالی)، تولیدات نمادین، تولیدات شنیداری، دیداری و ارتباطی، تولیدات نوشتاری، تولیدات مناسک مذهبی در نگهداشت و انتقال علوم و معارف دفاع مقدس به نسل‌های کنونی و آتی مؤثر است که در این میان تولیدات شنیداری، دیداری و ارتباطی بیشترین تأثیر و تولیدات نمادین کمترین تأثیر را دارند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 794.72 K

نقش فرهنگی زنان ایرانی در عرصه دفاع مقدس از منظر آثار عکاسان مبتنی بر قدرت نرم

رزیتا سپهرنیا؛ سید احمد حسینی سیر

دوره 3، شماره 3 ، آذر 1396، ، صفحه 101-120

چکیده

  هدف این مقاله شناسایی نقش فرهنگی زنان در آثار عکاسی جنگ در حوزه قدرت نرم است. روش تحقیق بصورت کیفی و تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری عکاسان و خبرگان حوزه جنگ و 907 عکس زنان در جنگ با موضوع فرهنگی بوده ...  بیشتر هدف این مقاله شناسایی نقش فرهنگی زنان در آثار عکاسی جنگ در حوزه قدرت نرم است. روش تحقیق بصورت کیفی و تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری عکاسان و خبرگان حوزه جنگ و 907 عکس زنان در جنگ با موضوع فرهنگی بوده که بصورت کاملاً هدفمند و غیر احتمالی انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات بصورت مصاحبه اکتشافی و نیمه ساختار یافته انجام شده است. تجزیه و تحلیل داده ­های استخراجی بر اساس تعیین فراوانی در آثار عکاسی و تفکیک نقش فرهنگی زنان و از طریق کدگذاری مفاهیم پایه، مفاهیم سازمان­دهنده، مفاهیم فراگیر انجام شد. (یافته ­های تحقیق از بعد عملیاتی و اجرایی در چهار مؤلفه: بازنمودهای فرهنگی ـ تجلی بخشی مشارکت ­های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی ـ نقش انگیزشی و اثر گذار در تعاملات اجتماعی ـ نقش توان افزایی در تولید سبک زندگی طبقه ­بندی شد. نتایج مؤید آن است که نقش فرهنگی زنان (عاطفی ـ انگیزشی) در بدرقه رزمندگان، سوگواری و تشییع شهدا، حضور در مزار شهدا و زندگی در مناطق جنگی بترتیب جزء بالاترین سوژه­های عکاسان در حین جنگ و استقبال از آزادگان ورزمندگان، حضور در مزار شهدا و سرپرستی خانواده شهدا و اسراء از شاخص­های اثرگذار پس از جنگ محسوب می­شوند. تقویت نقش فرهنگی زنان از طریق هنرهای تصویری و دیداری باید جزء ضروریات سیاست گذاری­های فرهنگی قرار گیرد. زیرا این تصاویر، می ­توانند بعنوان ابزاری مؤثر در تقویت قدرت نرم کشور در مواجهه با سیاست­ های نظام سلطه و بروز امنیت ملی، اثرگذار عمل نمایند.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 1.54 M

راهکارهای شناخت و ترویج جایگاه زنان ایثارگر دوران دفاع مقدس با تأکید بر نقش رسانه های گروهی

غلامرضا علاماتی

دوره 3، شماره 2 ، شهریور 1396، ، صفحه 21-40

چکیده

  از همان صدر اسلام، زنان شهادت‌طلب و ایثارگر حتی در بحرانی‌ترین شرایط از بذل جان و فداکاری در راه اسلام دریغ نداشتند. حماسه پرشور کربلا و ایثارگری های زینب (س)و دیگر زنان چون مادر وهب، جلوه‌ای از روح شهادت‌طلبی ...  بیشتر از همان صدر اسلام، زنان شهادت‌طلب و ایثارگر حتی در بحرانی‌ترین شرایط از بذل جان و فداکاری در راه اسلام دریغ نداشتند. حماسه پرشور کربلا و ایثارگری های زینب (س)و دیگر زنان چون مادر وهب، جلوه‌ای از روح شهادت‌طلبی در زنان مسلمان است. زنان ایران اسلامی نیز با الگوپذیری از حضرت زینب(س) همواره در کنار مردان و گاه پیش‌تر از آنان، از آزمون صبر و استقامت و ایثار و شهادت‌طلبی، سربلند بیرون آمدند. آنان، در جان خویش را به محبت بخشیدند و سختی و خشونت دفاع را برای آرامش جامعه خریدند و حریم جامعه را از تعرض دشمنان برای رشد و عطوفت و مهربانی مصون نگه داشتند. بر این اساس، بهره‌گیری از آموزه‌های زنان جانباز و ایثارگر و انتقال باورها و ارزش‌ها، جانفشانی‌ها و رشادت‌های آنان به جامعه و به ویژه نسل جوان، می‌تواند روح امید به جامعه بدمد و فرهنگ ایثار و شهادت را پیوسته زنده نگه‌دارد. از این رو، شناخت جایگاه زنان جانباز و ایثارگر و ترویج فرهنگ پاسداری و الگوسازی آن در جامعه و نشر آن، ضروری به نظر می‌رسد. در این بین، رسانه‌های گروهی همچون مطبوعات و صدا و سیما، به منزله زبان گویای جامعه وظیفه‌ای سترگ بر عهده دارند. تحقیق پیش‌رو از نوع کاربردی و روش تحقیق مورد استفاده، توصیفی تحلیلی است و به دنبال پاسخ‌گویی به این سوال می‌باشد که "نقش رسانه‌ها در تبیین و ترویج جایگاه زنان ایثارگر دوران دفاع مقدس چگونه است" و در پایان توانسته با رویکردی دینی و جامعه شناختی به این سؤال پاسخ دهد.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 391.35 K

تحلیل حقوق کودکان در دفاع مقدس بر مبنای کنوانسیون‌های بین‌المللی حقوق کودک و دیگر اسناد بین‌المللی با تکیه بر جنایات رژیم عراق در بمباران مدارس شهرهای ایران

مسعود اخوان‌فرد؛ حامد احمدی

دوره 3، شماره 2 ، شهریور 1396، ، صفحه 61-80

چکیده

  با شروع جنگ تجاوزکارانه عراق علیه ایران، حقوق کودکان مورد نقض و تهدید جدی قرار گرفت. کودکان افزون بر حقوق مصرح در اسناد حقوق بشر، از حمایت‌های خاص حقوقی در نظام بین‌الملل نیز بهره‌مند می‌شوند که کنوانسیون‌ها ...  بیشتر با شروع جنگ تجاوزکارانه عراق علیه ایران، حقوق کودکان مورد نقض و تهدید جدی قرار گرفت. کودکان افزون بر حقوق مصرح در اسناد حقوق بشر، از حمایت‌های خاص حقوقی در نظام بین‌الملل نیز بهره‌مند می‌شوند که کنوانسیون‌ها و اسناد مختلف آنها را شناسایی و بر اجرای آن تأکید کرده‌اند. برای نمونه، کنوانسیون حقوق کودک به مثابه سند بین‌المللی معتبر، ضمن بیان تعریفی از کودک، حقوق وی را در حوزه‌های مختلف شناسایی و بر آن تأکید کرده است. از مهم‌ترین این استاد حق حیات، بقاء، رشد همچنین آموزش کودک می‌باشد که رژیم بعثی عراق با بمباران مدارس شهرهای مختلف ایران آنها را نقض کرده است. بر این اساس، پژوهش حاضر اهداف ذیل را فراروی خود قرار داده است، نخست: تبیین وضعیت مسئولیت بین‌‌المللی رژیم بعثی عراق در قبال بمباران مدارس مختلف شهرهای ایران در هشت سال دفاع مقدس؛ دوم: بررسی موارد نقض حقوق کودکان به خصوص بمباران مدارس شهرهای مختلف کشور در چارچوب تجاوز رژیم عراق به تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران. این پژوهش، در زمره تحقیقات بنیادی نظری به شمار می‌رود. در روش تحقیق نیز از اسلوب توصیفی تحلیلی بهره‌گرفته، در جمع‌آوری داده‌ها به منابع کتابخانه‌ای مراجعه شده است.

---

• مشاهده مقاله
• اصل مقاله 703.22 K