بررسی نقش الگوها و پدیدارهای ذهنی در تکوین «روایت» خاطرات جنگ (بررسی موردی: خاطره‌نوشت‌های بابانظر، یکی از این روزها به بلوغ رسیدم و چزابه)

نوع مقاله: ترویجی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان

چکیده

خاطره‌نوشت‌های جنگ، با ویژگی‌های منحصربه‌فردشان، هرچند از منابع تاریخ جنگ محسوب می‌شوند، غالباً در دسته‌ای متمایز از منابع و متون تاریخی طبقه‌بندی می‌شوند. این مسأله به ویژگی‌های رواییِ خاص این آثار مربوط می‌شود، چنان‌که در آن‌ها مرز میان تاریخ و ادبیات همواره در نوسان است. در این پژوهش، به‌منظور شناخت ویژگی‌های روایی و مؤلفه‌های حاکم بر روایت‌پردازی خاطرات جنگ، و هم‌چنین به‌منظور بررسی فرضیه امکان دست‌یابی به الگویی بنیادین در روایت این خاطرات، سه خاطره‌نوشت از خاطرات دفاع مقدس (بابانظر، یکی از این روزها به بلوغ رسیدم و چزابه) به‌عنوان زمینه بررسی موردی انتخاب شده و فرایندها و مؤلفه‌های مؤثر در روایت‌پردازیِ این آثار، بر مبنای نظریه ساختارگرایی، بررسی و تحلیل شده است. نتایج این تحقیق، نقش بنیادین الگوهای ذهنی و هم‌زمانی (Synchronic) در شکل‌گیری «روایت» خاطرات جنگ را نشان می‌دهد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها به روش کتابخانه‌ای گردآوری شده است.