نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

1 دکترای حقوق بین‌الملل، عضو وابستۀ پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید سپهبد پاسدار حاج قاسم سلیمانی

2 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

درحالی‌که تهیة رونوشت از آثار فکری توسط کتابخانه­های عمومی با هدف نگهداری و حفاظت از این آثار به‌عنوان یکی از استثنائات حق نشر و تکثیر در قوانین مرتبط با مالکیت فکری ایران مغفول واقع شده بود، «آیین­نامة حفظ و نگهداری اسناد و مدارک دفاع مقدس» که در دیماه 1397 در روزنامة رسمی منتشر شد، به‌عنوان نخستین مقرره در نظام حقوقی کشورمان نسخه‌برداری با هدف مذکور را تحت شرایطی خاص و به‌صورت نسخه­برداری الکترونیکی توسط دستگاه­های اجرایی و نهادهای وابسته به آن­ها نظیر نهاد کتابخانه­های عمومی کشور الزامی دانسته و حتی رونوشت اسناد تهیه شده را در حکم اسناد طبقه­بندی شده قرار داده است. کتابخانه­های عمومی فرانسه نیز به‌موجب قانون مالکیت فکری این کشور (اصلاحیة سپتامبر 2018) با مقاصدی همچون حفاظت از آثار علمی، قادر به تهیة رونوشت از آثار مذکور هستند. شایان ذکر است حق نسخه­برداری کتابخانه­ها در هر دو کشور موردمطالعه، شرایط خاصی داشته و نظر به جرم­انگاری عدم رعایت ضوابط جواز نسخه­برداری در این نظام­های حقوقی، مواردی چون عدم رعایت کمیت قانونی در نسخه­برداری و یا تهیة رونوشت با اهداف سوداگرانه توسط کتابداران می­تواند مسئولیت کیفری مباشر، کتابخانه و یا هر دو را به‌صورت همزمان در پی داشته باشد. روش این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و هدف اصلی از آن، تبیین حقوقی امکان نسخه­برداری از آثار توسط کتابخانه­ها و بررسی نحوة ایجاد مسئولیت کیفری برای این اشخاص حقوقی در صورت تعدی از این حق است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات