نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه پدافند غیرعامل دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

چکیده

مطالعه و تحقیق در مورد جنگ ۸ ساله عراق علیه ایران به‌منظور استفاده افکار عمومی و استفاده خاص در زمینه‌های آموزش، ارتقاء بینش نیروهای مسلح، سازمان‌دهی، به‌روزآوری روش ها واقدامات پدافند غیر عامل امری ضروری می‌باشد. پدافند غیرعامل به‌عنوان یک ابزار دفاعی کم‌هزینه و پرفایده مسئله‌ای است که در دوران کنونی به آن توجه زیادی می‌شود؛ به‌نحوی‌که امروزه یکی از پایه‌های نبرد و اصولی می‌باشد که در جنگ‌ها از آن استفاده می‌شود. رعایت اصول پدافند غیرعامل با سبک و سیاق ابداعی و در نوع خود تازه در تاریخ هشت سال دفاع مقدس از اهمیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر باهدف بررسی تجربیات و اقدامات پدافند غیرعامل در دوران دفاع مقدس و با استفاده از ساختار پژوهش‌های آمیخته و روش توصیفی- تحلیلی انجام‌گرفته است و برای جمع‌آوری یافته‌های نظری از فن بررسی اسناد و مدارک علمی و مصاحبه خبرگی استفاده‌شده است. نتایج پژوهش که مبتنی بریافته های 9 حوزه از درس آموخته های دفاع مقدس با رویکرد پدافند غیر عامل است نشان می دهد که موفقیت پدافند غیرعامل در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به عوامل متعددی بستگی داشت که این عوامل درمجموع نقش بسزایی در حفاظت ازمردم، نیروها، زیرساخت ها، تأسیسات، موفقیت‌های نظامی و کاهش تلفات انسانی در جنگ را برعهده داشتند.از نتایج دیگر پژوهش استفاده از درس آموخته ها در طرح ها ونظام نامه های راهبردی و عملیاتی حوزه های مختلف پدافند غیرعامل کشور برای مقابله با تهدیدات مشابه و نوین است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ادیبی سده، مهدی(1388). جامعه‌شناسی جنگ و نیروهای نظامی، تهران: انتشارات سمت.
اعضای پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس(1392). در تحقیقی با عنوان بررسی پناهگاه‌های دوران دفاع مقدس.
بیات، غلامرضا(1392). نقش بسیج مردمی در پدافند سایبری و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، مطالعات راهبردی بسیج، 16(58)، 76-37.
بیطرف، احمد و جان محمدی، منصور(1401). مروری بر زمینه‌های مدیریت علمی تدارکات در دوران دفاع مقدس، مجموعه مقالات همایش جایگاه علم و فناوری در دفاع مقدس.
پیری، هادی مراد و شربتی، مجتبی(1401). آشنایی با علوم و معارف دفاع مقدّس،تهران: سمت.
خانه‌زاد یزدی، مجید؛ رحمانی، همایون(1397). بررسی پناهگاه‌های دوران دفاع مقدس(موردمطالعه شرق تهران)، مطالعات دفاع مقدس، 4(3)، 52-35.
داد وند، حسین(1401). تحلیلی بر نقش، ابتکارات و نوآوری‌های توپخانه در دفاع مقدّس، همایش علم و فناوری در دفاع مقدّس.
زنگنه، بیژن(1382). ضوابط کلی پدافند غیرعامل در وزارت نفت.
سلطانی نژاد، ایوب، سلطانی نژاد، امیر(1394). بررسی نقش مدیریت بحران در کاهش آسیب‌پذیری خرده نظام‌های اجتماعی جنگ ایران و عراق، سیاست دفاعی، 23(92)، 218-191.
سیاست‌های پدافند غیرعامل مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام (1384).
سیف، اله مراد(1400). مقاوم‌سازی اقتصادی و اقتصاد مقاومتی. تهران: دانشگاه امام حسین (ع).
سیفی، اصغر و رشیدی، مهرداد(1396). نقش بسیج در پدافند غیرعامل، دومین اجلاس ملی پدافند غیرعامل و پیشرفت پایدار.
عسکری، مجتبی؛ مجیدی راد، ندا، محمدحسین زاده، روح الله و سعادتی، منصوره(1393). همایش موسسه جغرافیا، 72-68.
عسکری، مجتبی(1393). بررسی وضعیت پدافند غیرعامل در دفاع مقدس؛ پژوهش موردی: (شهر مهران)،اولین همایش علوم جغرافیایی ایران.
عندلیب، علیرضا(1397). کاربرد رویکرد جهادی مهندسی جنگ در دفاع مقدس، الگویی از پدافند غیر‌عامل در شهرسازی، پدافند غیرعامل، 9(3)، 142-131.
فیروزآبادی، سید حسن و محمدی نیا، رضا(1391). بررسی عوامل راهبردی بسیج منابع مادی کشور در شرایط تهدید نظامی، مطالعات دفاعی استراتژیک، 12(48)، 42-13.
قرائی آشتیانی، محمدرضا(1402). درس آموخته‌های دفاع مقدس در سیاست‌گذاری علم و فناوری دفاعی، مطالعات دفاع مقدس، 9(34)، 30-9.
محمدی نیا، رضا و احمدی حاجی‌آبادی، سید احمد(1396). نقش بسیج منابع ملی در جنگ‌های آینده، مطالعات دفاعی استراتژیک، 19(69)، 136-109.
مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ(1389). بررسی جنگ ایران و عراق، نگین، 1.
نظام عملیاتی پدافند مردم محور، سازمان پدافند غیرعامل کشور(1401)
نیلفروشان، عباس و امامیان، سهیل(1402). ویژگی‌های آماد و پشتیبانی جنگ‌های آینده برگرفته از تجربیات آماد و پشتیبانی هشت سال دفاع مقدس و جنگ‌های معاصر، مطالعات دفاع مقدس، 9(34)، 119-85.
هیرو، دلی(1390). طولانی‌ترین جنگ رویارویی نظامی ایران و عراق، ترجمه علیرضا فرشچی و رضا فرید زاده و سعید کافی، تهران: مرزوبوم.
https://www.shana.ir/news