فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

چکیده مطالعه و تحقیق در مورد جنگ ۸ ساله عراق علیه ایران به‌منظور استفاده افکار عمومی و استفاده خاص در زمینه‌های آموزش، ارتقاء بینش نیروهای مسلح، سازمان‌دهی، به‌روزآوری روش ها واقدامات پدافند غیر عامل امری ضروری می‌باشد. پدافند غیرعامل به‌عنوان یک ابزار دفاعی کم‌هزینه و پرفایده مسئله‌ای است که در دوران کنونی به آن توجه زیادی می‌شود؛ به‌نحوی‌که امروزه یکی از پایه‌های نبرد و اصولی می‌باشد که در جنگ‌ها از آن استفاده می‌شود. رعایت اصول پدافند غیرعامل با سبک و سیاق ابداعی و در نوع خود تازه در تاریخ هشت سال دفاع مقدس از اهمیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر باهدف بررسی تجربیات و اقدامات پدافند غیرعامل در دوران دفاع مقدس و با استفاده از ساختار پژوهش‌های آمیخته و روش توصیفی- تحلیلی انجام‌گرفته است و برای جمع‌آوری یافته‌های نظری از فن بررسی اسناد و مدارک علمی و مصاحبه خبرگی استفاده‌شده است. نتایج پژوهش که مبتنی بریافته های 9 حوزه از درس آموخته های دفاع مقدس با رویکرد پدافند غیر عامل است نشان می دهد که موفقیت پدافند غیرعامل در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به عوامل متعددی بستگی داشت که این عوامل درمجموع نقش بسزایی در حفاظت ازمردم، نیروها، زیرساخت ها، تأسیسات، موفقیت‌های نظامی و کاهش تلفات انسانی در جنگ را برعهده داشتند.از نتایج دیگر پژوهش استفاده از درس آموخته ها در طرح ها ونظام نامه های راهبردی و عملیاتی حوزه های مختلف پدافند غیرعامل کشور برای مقابله با تهدیدات مشابه و نوین است.

چکیده با شروع جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در راستای دفاع از استقلال، امنیت و تمامیت ارضی، به مقابله با دشمن متجاوز برخاستند. گرچه در اوایل جنگ تحمیلی نمایش قدرت دفاعی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی کافی نبود، اما به غیر از سال اول جنگ، در طول دوران دفاع مقدس به دلیل اتکای نیروهای مسلح به اصول مهمی در فرهنگ و ساختار سازمان خود باعث شد تا ابتکار نظامی و تدبیر عملیاتی در اختیار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین این اصول، به این پرسش اصلی پاسخ خواهد داد که اصول اساسی حاکم بر فرهنگ و ساختار سازمان‌های نیروهای مسلح در دوران دفاع مقدس شامل چه مواردی می‌باشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و به لحاظ ماهیت کیفی و به لحاظ روش گردآوری اطلاعات، اکتشافی-تبینی است. محتوای اکتشافی این پژوهش در اختیار تعداد هشت نفر از خبرگان به روش گلوله برفی و کفایت نظری داده‌ها قرار گرفت و پس از بررسی‌ها به تایید نهایی خبرگان رسید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که اصول حاکم بر فرهنگ و ساختار سازمان‌های نیروهای مسلح در دوران دفاع مقدس شامل هشت اصل، با عنوان اصل قدرت‌محوری، اصل معنویت‌محوری، اصل مدیریت جهادی و انقلابی، اصل درایت و برنامه‌محوری، اصل نوآوری و ابتکار، اصل بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان و متخصصان، اصل شایسته‌سالاری و اصل پایبندی به اصول اخلاقی و انسانی در نبرد بوده است که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران توانسته‌اند باصلابت در جنگ نابرابر دشمنان این مرزوبوم پیروز گردند.

چکیده جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری‌اسلامی‌ایران (1980-1988) چشم‌انداز اقتصادی-اجتماعی و همچنین توسعه پایدار مناطق مرزی به‌ویژه استان کرمانشاه در غرب ایران را تحت تأثیر قرار داد؛ منطقه‌ای که به‌دلیل نزدیکی به درگیری و بحران، آسیب‌های قابل توجهی را متحمل شده است. اهمیت این موضوع در ادراک اثرات طولانی مدت جنگ فرسایشی بر توسعه منطقه‌ای و ضرورت بازسازی مناطق آسیب دیده از جنگ است. در همین راستا، سوال اصلی پژوهش این است: جنگ تحمیلی عراق علیه ایران چه پیامدهای اقتصادی-اجتماعی بر روند توسعه پایدار در استان کرمانشاه برجای گذاشته است؟ این فرضیه مطرح است که جنگ تحمیلی به‌شدت مانع توسعه منطقه شده و منجر به‌رکود اقتصادی طولانی مدت و اختلالات اجتماعی گردیده است. بنابراین، اهداف این تحقیق، شامل ارزیابی تأثیر جنگ بر زیرساخت‌های اقتصادی-اجتماعی، توسعه پایدار، اشتغال، آموزش و خدمات عمومی و شناسایی اقدامات بازیابی پس از جنگ می‌باشد. از اینرو، این پژوهش به‌لحاظ مبانی متدلوژیک، مبتنی بر نظریه درگیری و مدل‌های بازسازی پس از جنگ است که به‌توضیح چگونگی اختلال جنگ در توسعه و چالش‌های بهبود کمک می‌کند؛ به‌عبارتی از یک رویکرد ترکیبی بهره می‌گیرد و تجزیه و تحلیل تاریخی داده‌های متعارض و تحلیل محتوای

صاحب‌نظران در این حوزه را ترکیب می‌کند. یافته‌های تحقیق نیز حاکی از آن است که جنگ منجر به‌تخریب گسترده زیرساخت‌ها، اتلاف سرمایه‌های انسانی و جابجایی جمعیت شد که این امور، رشد اقتصادی و توسعه پایدار استان را برای چندین دهه معوق نمود؛ هرچند که تلاش‌ها جهت بازسازی ویرانه‌های پس از جنگ ادامه دارد اما توسعه پایدار همچنان ناهموار بوده و مناطق‌روستایی از مراکز شهری عقب هستند.

چکیده پژوهش حاضر به گفتمان‌کاوی وصایای شهدای دوران دفاع مقدس و شهدای مدافع حرم اختصاص دارد. تحقیق حاضر توصیفی و تحلیلی است و به روش تحلیل گفتمان انجام گرفته است. در انجام تحقیق حاضر به صورت قرعه‌کشی 20 وصیت‌نامه از دوران دفاع مقدس و 20 وصیت‌نامه از دوران شهدای مدافع حرم در زمان حاضر انتخاب و بررسی شد. فرض اساسی این پژوهش بر این مبنا بود که مسلماً گذشت زمان و تغییر اوضاع اجتماعی و سیاسی جامعه، در گفتمان‌های وصایا، بروز می‌یابد. مشخص گردید که گفتمان وصایای شهدای دوران دفاع مقدس حول محورهای توجه به رهنمودهای امام خمینی(ره) و ولایت فقیه، توجه به درس‌های امام حسین(ع) و واقعه عاشورا، هوشیاری نسبت به خطر استکبار، پیروی از روحانیت، توجه به فرایض دینی و حجاب و عفاف و ارزش‌های دینی و گفتمان شهدای مدافع حرم حول محورهای پشتیبانی از ولی فقیه زمان، توجه به خطر استکبار و فتنه‌های نوظهور، حفظ حجاب و عفاف و ارزش‌های دینی، توجه به ائمه اطهار و قیام عاشورا، لزوم دفاع از حرم، حفظ امنیت و دستاوردهای انقلاب اسلامی و دوری از تفرقه و وحدت بود. مشخص گردید که گفتمان اصلی شهید و شهادت که در وصایا متجلی است حول محورهای خاصی قرار دارد، حال آنکه گذشت زمان و بروز مسایل جدید داخلی و خارجی در ایجاد نگرش‌ها و گفتمان‌های جدید شهدای مدافع حرم بی‌تاثیر نبوده است؛ از آن جمله گوشزد ساختن خطر وقوع فتنه‌ها و داشتن بصیرت سیاسی و دفاع از حرم است که نشان از بصیرت والای شهدا و درک و تبیین گفتمان‌های هر دوران در وصایا

چکیده در عصر حاضر، هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای کلیدی در حوزه‌های مختلف تبدیل شده و توانایی‌های آن در پردازش داده‌ها و تحلیل اطلاعات به شکل چشم‌گیری افزایش یافته است. از سوی دیگر، دفاع مقدس به عنوان یک دوره تاریخی مهم و تأثیرگذار در شکل‌گیری هویت ملی، نیازمند بررسی‌های دقیق و عمیق‌تری است تا جوانب مختلف آن به‌درستی فهمیده شود. این پژوهش با استفاده از روش کیفی و مطالعه اسناد به دنبال پاسخ به این سوال است که چگونه می‌توان از هوش مصنوعی برای تحول در مطالعات دفاع مقدس استفاده کرد و این فناوری چه تأثیری بر تحلیل و تفسیر داده‌های تاریخی دارد. یافته‌ها نشان می‌دهند که اگرچه هوش مصنوعی می‌تواند به عنوان ابزاری قدرتمند در تحلیل تاریخ دفاع مقدس عمل کند، اما موفقیت آن به کیفیت داده‌ها و همکاری بین فناوری و پژوهشگران انسانی بستگی دارد. این پژوهش ضمن بررسی چالش های استفاده از هوش مصنوعی در مطالعات دفاع مقدس پیشنهاداتی برای بهینه‌سازی این مطالعات ارائه می‌دهد و بر اهمیت تطبیق این فناوری با نیازهای فرهنگی و اجتماعی تأکید می‌کند.

چکیده روحیه و انگیزش از عناصر اصلی توان رزم محسوب می شوند. هدف تحقیق این است که رابطه رفتارهای گروهی فرماندهان و مدیران با روحیه و انگیزش رزمندگان بررسی شود. اهمیت تحقیق در تدوین و انتقال تجارب دفاع مقدس به نسل های بعد آن است. روش تحقیق به این صورت است که در مرحله اول الگوهای رفتاری فرماندهان و مدیران در دوران دفاع مقدس استخراج شده است. سپس به روش مدلسازی ساختاری تفسیری روابط الگوهای رفتار گروهی فرماندهان و مدیران با روحیه و انگیزش رزمندگان سنجیده شده است. جامعه آماری تحقیق فرماندهان و مدیران دوران دفاع مقدس بوده اند که نمونه 13 نفره از فرماندهان و مدیران سپاه در دوران دفاع مقدس به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. یافته های مدلسازی ساختاری تفسیری بیانگر ارتباط مستقیم الگوهای رفتاری فرماندهان و مدیران سپاه با روحیه و انگیزش رزمندگان و ارتباط غیر مستقیم با روحیه رزمندگان با میانجیگری متغیر انگیزش می باشد. بر اساس تحلیل میک مک برای سنجش قدرت نفوذ و وابستگی الگوها، هیچکدام از الگوهای رفتاری در ناحیه نفوذ قرار نگرفتند و هر چهار الگوی رهبری، پیروی، ارتباطات و کارگروهی فرماندهان و مدیران در ناحیه ارتباط قرار می گیرند که نشانگر تأثیرات متقابل الگوهای رفتاری فرماندهان و مدیران بر روحیه و انگیزش رزمندگان دوران دفاع مقدس می باشد.