عضو هیئت علمی گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی تجربه زیسته زنان ایرانی در دو مقطع مهم از تاریخ مقاومت معاصر – جنگ ۸ ساله ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷) و جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل (۱۴۰۳) – به بررسی روایتهای زنانه از جنگ و نقشآفرینی آنان در قالبهای متفاوت اجتماعی، فرهنگی و رسانهای میپردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که چگونه شکل کنش و روایتگری زنان ایرانی در فاصله چهار دهه، دچار تحول شده و این تغییر چه پیامدهایی برای گفتمان مقاومت و حافظه جمعی داشته است. با بهرهگیری از روش کیفی و تحلیل محتوای روایتهای شفاهی، مستندات رسانهای و اسناد تجربی، این مطالعه نشان میدهد که زنان ایرانی در دفاع مقدس نخست بیشتر در قالبهای امدادگری، پشتیبانی لجستیکی، پرستاری، تربیت فرزندان مقاوم و حمایت از رزمندگان ظاهر شدند، در حالیکه در جنگ ۱۲ روزه، زنان در میدان جنگ نرم و رسانهای حضور پررنگتری داشتند؛ کنشهایی همچون روایتگری مجازی، تولید محتوای مقاومتی، افشاگری رسانهای، و ایجاد شبکههای حمایت اجتماعی در بستر دیجیتال. این تغییر نهتنها نشانگر تحول در ابزارها و فضاهای کنش است، بلکه حاکی از رشد آگاهی، سواد رسانهای و مسئولیتپذیری زنان ایرانی در سطح ملی و فراملی است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که روایتهای زنانه در هر دو دوره، نقش مهمی در تثبیت گفتمان مقاومت، انتقال مفاهیم ارزشی و برساخت هویت زن مسلمان ایرانی ایفا کردهاند. این روایتها نهتنها منبعی برای بازنویسی تاریخ جنگ از منظر جنسیت هستند، بلکه ابزارهایی مؤثر برای دیپلماسی فرهنگی و مقاومت نرم در سطح جهانی محسوب میشوند.
کوهساری، زهرا. (1404). روایت های زنانه از دو دفاع مقدس؛ مطالعه تطبیقی تجربه زیسته زنان ایرانی در جنگ 8 ساله و جنگ 12 روزه. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 11(2)، 61–80.
MLA
کوهساری، زهرا. "روایت های زنانه از دو دفاع مقدس؛ مطالعه تطبیقی تجربه زیسته زنان ایرانی در جنگ 8 ساله و جنگ 12 روزه"، فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 11، 2، 1404، 61–80.
HARVARD
کوهساری، زهرا. (1404). 'روایت های زنانه از دو دفاع مقدس؛ مطالعه تطبیقی تجربه زیسته زنان ایرانی در جنگ 8 ساله و جنگ 12 روزه'، فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 11(2), pp. 61–80.
CHICAGO
کوهساری، زهرا، "روایت های زنانه از دو دفاع مقدس؛ مطالعه تطبیقی تجربه زیسته زنان ایرانی در جنگ 8 ساله و جنگ 12 روزه." فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 11 2 (1404): 61–80,
VANCOUVER
کوهساری زهرا. روایت های زنانه از دو دفاع مقدس؛ مطالعه تطبیقی تجربه زیسته زنان ایرانی در جنگ 8 ساله و جنگ 12 روزه. مطالعات دفاع مقدس. 1404;11(2):61–80.