نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• عباسعلی فرزندی اردکانی ¹
• حسین ظفری دوازده امامی ²

¹ استادیار علوم دفاعی راهبردی ، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.

² دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

دفاع و امنیت، دو مؤلفه بنیادین و درهم‌تنیده در پایداری ملی‌اند که کارکرد آن‌ها در سطح حکمرانی کلان، تضمین امنیت داخلی و خارجی کشور است. فقدان یک راهبرد جامع در این عرصه، می‌تواند جمهوری اسلامی ایران را در برابر تهدیدات ترکیبی قدرت‌های سلطه‌گر و جریانات تروریستی آسیب‌پذیر کند. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر پایه روش «تحلیل مضمون کیفی» به واکاوی مؤلفه‌های نظریه دفاع همه‌جانبه در منظومه دفاعی-امنیتی امام خامنه‌ای پرداخته است؛ منظومه‌ای که تجربه هشت سال دفاع مقدس بنیان‌های مفهومی و عملی آن را تقویت کرده است. تحلیل داده‌ها (با نرم‌افزار مکس کیودی ای) به شناسایی ۱۲۵ مؤلفه کلیدی انجامید که در قالب ۹ بُعد اصلی (سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، فقهی–حقوقی، علمی، نظامی، مدیریتی و روحی-روانی) سازماندهی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد این نظریه، با اتکاء هم‌زمان به ظرفیت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری قدرت ملی، بر ارکانی چون عمق راهبردی، اقتدار فرهنگ‌پایه، مردم‌پایگی دفاع و مقاومت فعال استوار است و می‌تواند به عنوان الگویی بومی برای طراحی و به‌روزرسانی راهبردهای دفاعی–امنیتی جمهوری اسلامی ایران به‌کار گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

• امام خامنه‌ای
• تحلیل مضمون
• دفاع همه‌جانبه
• مؤلفه ها
• منظومه دفاعی -امنیتی

موضوعات

• دایرة‌المعارف دفاعی و امنیتی انقلاب اسلامی