تبیین نقش مؤلفه‌های قدرت نرم در بازتولید سرمایه اجتماعی دوران دفاع مقدس و دلالت‌های آن بر الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیارگروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده
این پژوهش با هدف تبیین نسبت میان قدرت نرم دینی، سرمایه اجتماعی و الگوی پیشرفت درون‌زا در گفتمان دفاع مقدس انجام شده است. پژوهش از حیث رویکرد، کیفی و از نظر روش، مبتنی بر تحلیل مضمون با بهره‌گیری از منطق تحلیل گفتمان انتقادی است. داده‌ها از اسناد و متون منتخب شامل بیانات امام خمینی(ره)، وصیت‌نامه‌های شهدا و سند الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت گردآوری و سپس کدگذاری و مقوله‌بندی شد. یافته‌ها نشان داد که قدرت نرم دینی در گفتمان دفاع مقدس از طریق مضامینی چون تکلیف‌محوری الهیاتی، ولایت‌پذیری، بازنمایی عاشورایی و هویت مقاومتی برساخته می‌شود. این منظومه معنایی در سطح اجتماعی به اعتماد مبتنی بر اخوت ایمانی، هنجارمندی ایثار، مشارکت داوطلبانه و انسجام ملی می‌انجامد و در سطح نهادی، دلالت‌هایی چون مدیریت جهادی، مردمی‌سازی حکمرانی، عدالت‌محوری و تاب‌آوری علمی-فناورانه را برای الگوی پیشرفت درون‌زا پدید می‌آورد. بر این اساس، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که میان قدرت نرم دینی، سرمایه اجتماعی و پیشرفت درون‌زا رابطه‌ای درونی و چندسطحی برقرار است. نوآوری پژوهش در بازخوانی دفاع مقدس به‌مثابه یک دستگاه معنایی-اجتماعی-نهادی برای فهم ظرفیت‌های بومی پیشرفت در جمهوری اسلامی ایران است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات