فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

چکیده هدف از این پژوهش، بررسی اثربخشی درس آشنایی با دفاع مقدس در دوره کارشناسی دانشگاه‌های استان تهران بوده است. این مطالعه از نوع کاربردی، از نظر داده‌ها کمی و کیفی است، و از نظر نحوه اجرا، به روش تحقیق پیمایشی به انجام رسیده است. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش، کلیه دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه‌های استان تهران می‌باشند که در ترم پاییز سال تحصیلی ۹۱-۹۰ مشغول به تحصیل بوده و درس آشنایی با دفاع مقدس برای آن‌ها تدریس شده است. طبق نتایج به‌دست‌آمده از دیدگاه دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه‌های آزاد و دولتی، درس آشنایی با دفاع مقدس دارای اثربخشی است. معیار اثربخشی در این تحقیق، با رویکرد تحقق هدف موردمطالعه قرار گرفته است.

چکیده با وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ ه.ش، سیاست خارجی نوین ایران ذیل اصول معینی تعریف شد. اصولی چون نه شرقی نه غربی و دفاع از مظلومان، در زمان حساس جنگ ایران و عراق از جمله نسبت به مسئله اشغال افغانستان توسط شوروی به‌صورت شفاف نمود عملی یافت. مقاله حاضر با استفاده از روش بررسی روندها به توصیف و تبین چگونگی تأثیرگذاری موضع‌گیری ایران نسبت به اشغال افغانستان در روابط بین دو کشور ایران و شوروی در دوران جنگ تحمیلی پرداخته است. مطالعه انجام شده حاکی از آن است که مسئله افغانستان عاملی بسیار مهم در نحوه شکل‌گیری روابط ایران و شوروی در مقاطع نخست سال‌های مذکور نبوده و تنها از زمان روی کار آمدن گورباچف، تأثیرگذاری جدی و ویژه داشته است.

چکیده این مقاله باهدف ارتقای سطوح مدیریت با به‌کارگیری کارکنان بازنشسته نیروهای مسلح در فعالیت‌های اثربخش در جمهوری اسلامی ایران و ارائه الگویی مناسب برای به‌کارگیری آن‌ها تهیه شده است. نتایج حاصل از فرضیه‌های تحقیق نشان داد که 5/94 درصد پرسش‌شوندگان درباره فرضیه اول و 5/92 درصد پرسش‌شوندگان درباره فرضیه دوم اعتقاد داشتند که اثرگذاری شاخص‌های فعالیت‌های مدیریتی و اجرایی اثربخش کارکنان بازنشسته نیروهای مسلح باعث تحول و ارتقای قابل‌ملاحظه در سطوح مدیریت در حد زیاد و خیلی زیاد خواهد شد. به‌طورکلی نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که به‌کارگیری کارکنان بازنشسته نیروهای مسلح در فعالیت‌های اثربخش نظامی یا غیرنظامی کشور مبتنی بر یک الگوی علمی‌پژوهشی، باعث تحول و ارتقای قابل‌ملاحظه سطوح مدیریت در جمهوری اسلامی ایران و حفظ شأن و منزلت این افراد در دوران بازنشستگی خواهد شد.

چکیده یکی از راهبردهای مهم عراق که در سرنوشت جنگ نیز مؤثر بود، کاربرد تسلیحات شیمیایی بود. این راهبرد به‌ویژه پس از آزادسازی خرمشهر و ورود ایران به خاک عراق به طور گسترده به کار گرفته شد. نگارندگان در این مقاله در پی پاسخ به این پرسش هستند که راهبرد حملات شیمیایی چه تأثیری بر روند جنگ تحمیلی گذاشت؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که پس از فتح خرمشهر با تغییر موازنه قوا به نفع ایران، عراق برای جلوگیری از گسترش دامنه شکست ارتش خود، اقدام به بمب باران شیمیایی مناطق عملیاتی و برخی مناطق مسکونی ایران کرد. کاربرد این سلاح‌ها، آسیب‌هایی جدی چون کاهش توان نیروها در هنگام عملیات، لطمات روحی و روانی در سطح جامعه، کاهش سرعت پیشروی نیروها و... را در پی داشت. ضمن اینکه نیروهای عراقی نیز به دلیل عدم رویارویی مستقیم با نیروهای ایران، از آثار حملات شیمیایی دچار تلفات نمی‌شدند. براین‌اساس، صحنه‌های عملیات تحت‌تأثیر راهبرد تسلیحات شیمیایی عراق قرار گرفت.

چکیده کشور عراق همواره از منظرهای مختلف برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت داشته است. حمله آمریکا به عراق در سال 2003 و سرنگونی رژیم بعث، این کشور را وارد مرحله جدیدی از حیات سیاسی با مؤلفه‌های نوینی کرده است. در واقع سقوط صدام موجب نزدیکی دیدگاه­های عراق با ایران و جبهه مقاومت گردیده و شرایط این کشور را دستخوش تغییرات بنیادی نموده است. به گونه­ای که عراق امروز می­تواند نقشی مهم در هم­افزایی جبهه مقاومت از خود نشان دهد. استفاده هوشمندانه از ابزارهای فرهنگی، سیاسی و اقتصادی همواره نقش مهمی در توسعه و تعمیق روابط میان کشورها داشته است. در مقاله حاضر به ابعاد مختلف نقش­آفرینی عراق در جبهه مقاومت در ابعاد مختلف می‌پردازیم و این مهم را از خلال کنکاش در ظرفیت‌های بالقوه و بالفعل مورد کاوش قرار خواهیم داد. پژوهشگر در این پژوهش با توجه موقعیت‌های جغرافیایی، اقتصادی، مذهبی و جمعیتی عراق، راهبردهای مورد نیاز را برای انسجام و همگرایی کشورها و نهضت‌های جبهه مقاومت ارائه کرده است. این مقاله از نوع کاربردی- توسعه‌ای است و مهمترین مسئله پژوهش این است که چه شاخص­ها و مولفه‌هایی می‌تواند ظرفیت‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی عراق را در جهت وحدت جبهه مقاومت هدایت نماید. نتایج حاصل از تحقیق مبین آن است که جمهوری اسلامی ایران در دوره عراق نوین، مؤثرترین بازیگر منطقه‌ای بوده و حضور مؤثر عراق در جبهه مقاومت نیز یک ظرفیت ویژه برای منافع ملی کشورمان و جبهه مقاومت به شمار می­آید.

چکیده در مورد ماهیت حقوقی تنبیه متجاوز، «دفاع ممتد یا تمدید شده» یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در نظم حقوقی بین‌المللی است. در جنگ تحمیلی نیز «تنبیه متجاوز»، یکی از رویه‌های مهم در تنویر و استناد به دفاع ممتد در نظم حقوقی بین‌المللی به شمار می‌رود. در پرتو این مفهوم، ادامه دفاع واکنشی تا پیروزی کامل و نابودی توان نظامی قدرت متجاوز به‌عنوان حقی مسلم در حقوق بین‌الملل عرفی برای دولت قربانی تجاوز محسوب می‌گردد که عملکردهای بعدی نیز از آن الهام خواهد گرفت. دراین‌خصوص، دفاع مقدس به‌عنوان رویه ساز در نظم حقوقی بین‌المللی عمل نموده است. در این مقاله، به توصیف و تحلیل ماهیت تنبیه متجاوز در پرتو مفهومی که نویسنده آن را «دفاع ممتد» نامیده، پرداخته شده است