فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

چکیده علیرضا قزوه یکی از شاعران نسل انقلاب است که به دلیل فراوانی شعرهایش در حوزه جنگ تحمیلی، شاعر دفاع مقدس شناخته می‌شود. وی از سال ۱۳۹۱ شعرهایی را در موضوع جنگ منتشر کرد و با ادامه کار و پختگی شعرهایش به عنوان یکی از شاعران دهه شصت مطرح شد. این مقاله به بررسی و تحلیل بلاغی یکی از مجموعه شعرهای قزوه با عنوان "از نخلستان تا خیابان" می‌پردازد. قزوه در بیشتر قالب‌های عروضی و نوسروده‌ها طبع‌آزمایی کرده و با استفاده از قدرت تخیل خود تصاویر شعری بدیعی آفریده است. تصاویر شعری قزوه صرفا جنبه تزیینی ندارد. وی تمام عناصر شعری را در خدمت معنا و عاطفه قرار داده است. گاهی شاعر به مدد سوز دل و صداقت بیان شعرهای عاطفی و روانی سروده است که برای تأثیرگذاری نیازی به آرایه‌های ادبی و تصاویر شعری ندارد؛ اما افراط در معناگرایی ـ بویژه در شعرهای سپید ـ بعضی از شعرهای او را تا حد یک نثر ادبی و شعار تنزل می‌دهد. قزوه در شعرهای سپیدش طنزپردازی تواناست و طنزهای اجتماعی او تکان دهنده است.

چکیده تحقیق حاضر با استفاده از نظریه عوامل رانشی و کششی به اولویت‌بندی عوامل انگیزشی تأثیرگذار بر انتخاب مناطق عملیاتی استان خوزستان برای سفر، از منظر دانشجویان دانشگاه‌های تهران می‌پردازد. این تحقیق به شیوه پیمایش و با استفاده از پرسشنامه روی افرادی که در دوره زمانی تحقیق از مناطق عملیاتی استان خوزستان دیدن کرده‌اند، صورت گرفته است. پس از جمع‌آوری داده‌ها، سؤال‌های پژوهش با استفاده از آزمون T-Student و آزمون فریدمن توسط نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج بررسی‌ها نشان داد که در بین عوامل انگیزشی رانشی بالاترین رتبه‌ها به ترتیب مربوط به جستجو، تعاملات اجتماعی، عوامل روان شناختی و در پایان عوامل فیزیکی است. در بین عوامل انگیزشی کششی نیز اولویت‌ها مربوط به عوامل نامحسوس و سپس عوامل محسوس می شود.

چکیده با آغاز دهه هشتاد میلادی، ارکان و عناصر نظام دو قطبی با تشدید دو عامل تحول ساختاری در سیستم بین‌المللی و افول قدرت دو بازیگر اصلی آن ـ ایالات متحده امریکا و اتحاد جماهیر شوروی ـ بیش از پیش در معرض تهدید قرار گرفت. این عوامل تضعیف‌کننده نظام دو قطبی که می‌توان آنها را "علل سیستمیک" و "علل درون کشوری" نامید در طول دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ نیز وجود داشته‌اند اما در دهه ۱۹۸۰ شدت و حدّت بیشتر به خود گرفتند و به پیدایش دوره‌ای جدید در مناسبات بین‌المللی منجر شدند. در این مقاله، تحولات این دوره جدید در نظام بین‌الملل و ارتباط آن با پایان جنگ ایران عراق مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.

چکیده قالب غزل وسیع‌ترین عرصه برای بیان ارزش‌ها، باورها، عواطف و احساسات شاعران دفاع مقدس است. یکی از شاخصه‌های غزل روایت‌گری و شخصیت‌پردازی است. آفرینش شخصیت‌هایی با هویت تاریخی و اجتماعی مانند: رزمنده، شهید، مادر، همسر و فرزند شهید و... که در آثار بسیاری، محور مضمون‌آفرینی و تصویرسازی بر مدار آنها چرخیده است. یکی از این شخصیت‌ها که با فاصله‌گرفتن جریان شعر دفاع مقدس از مبدأ خود، مورد توجه شاعران قرار گرفت، شخصیت جانباز است. این شخصیت به عنوان یک واقعیت تاریخی و اجتماعی در غزل دفاع مقدس نمود یافت و دست‌مایه مضمون‌سازی‌های بدیع در جریان شعری پس از جنگ شد که با گذر زمان و توجه بیشتر شاعران به پیامدهای اجتماعی جنگ، از حضوری پررنگ‌تر نسبت به دیگر شخصیت‌ها برخوردار شد. در این پژوهش نحوه مضمون‌آفرینی و ویژگی‌های شخصیت جانباز در غزل دفاع مقدس به تفصیل بیان می‌شود.

چکیده جنگ ایران و عراق از مهمترین وقایع بین‌المللی در اواخر نیمه دوم سده بیستم به شمار می‌رود. جنگ مذکور پس از پیروزی انقلاب اسلامی از سوی عراقی و متحدانش به ایران تحمیل گردید و طی آن عراق کوشید با استفاده از وضعیت نسبت بی‌ثبات داخل ایران، انزوای بین‌المللی این کشور پس از واقعه اشغال سفارت آمریکا، داشتن حمایت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قابل توجه و نیز با اتکا به ارتش سازمان‌یافته‌اش از یکسو بخش‌هایی از خاک ایران را جدا کرده و از سوی دیگر منجر به سقوط نظام جمهوری اسلامی ایران و در نتیجه رفع خطر سرایت ارزش‌های انقلاب به جامعه عمدتاً شیعه خود شود. عراق در موازنه قوای منطقه‌ای دارای وضعیت بهتری بود در نتیجه، ایران برای جبران فقدان متحدان منطقه‌ای، به سمت مدیریت توازن قوا از طریق ایجاد اتحاد با گروه‌های غیردولتی و نهضت‌های آزادی‌بخش از جمله کردهای عراقی حرکت کرد. مقاله پیش‌رو به دنبال بررسی عوامل مؤثر در همگرایی میان ایران و کردهای عراق در حین جنگ با عراق با استفاده از نظریه حامی ـ  پیرو برآمده است.

چکیده ابعاد و مؤلفه‌های تعیین‌کننده قدرت نرم و جامعه را می‌توان از جهات مختلفی مورد بررسی قرار داد. آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است، تبیین مؤلفه‌ها و شاخص‌های قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر وصیت‌نامه شهدا است. وصیت‌نامه شهدا به مثابه بیانه‌ای است برای آیندگان. با این وصف وصیت‌نامه‌های شهدا بهترین و معتبرترین اسناد موجود درباره اندیشه‌ها و دغدغه‌های شهدا است و به واسطه تحلیل محتوای آنها می‌توان به دسته‌بندی منطقی اندیشه‌ها و نوع نگرش و دغدغه‌های آنان دست یافت. تأکید بر آگاهی، هدف‌مداری، انتخاب، شناخت و معرفت از جمله مواردی است که در آثار باقی مانده از شهدا به وضوح مشهود است. در این مقاله جامعه آماری، وصیت‌نامه شهدای دانشجو و طلبه در دوران دفاع مقدس است که به دلیل تعداد مناسب (۵۰ شهید) و حجم بالای این وصیت‌نامه‌ها (حدود ۵۰۰۰ صفحه) این امکان که بر اساس اصل کفایت نظری، نتایج به‌دست آمده در این تحقیق را به شهیدان انقلاب اسلامی ایران نیز تعمیم داد، وجود دارد.