فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

چکیده اصولاً هر دولتی تنها مسئول اعمال متخلفانه خویش می‌باشد، با این حال در حقوق بین‌الملل نیز مانند حقوق داخلی، معاونت و همکاری در عمل متخلفانه دولت دیگر می‌تواند موجبات مسئولیت یک دولت را به همراه داشته باشد. ازجمله مهم‌ترین تعهدات دولت‌ها در قبال مخاصمات مسلحانه، لزوم حفظ بی‌طرفی است. باید اذعان داشت در طول جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، تعدادی از کشورها در این عمل متخلفانه به رژیم بعث عراق یاری رساندند. این همکاری‌ها شامل سربازگیری و اعزام نیرو، آموزش نیروها با اهداف نظامی، اعطای جنگ‌افزارهای نظامی مختلف، بازگذاشتن مرزها، واگذاری بخشی از خاک برای احداث پایگاه‌های نظامی، اعطای کمک‌های مالی نقدی و غیرنقدی، همکاری‌های فنی و تکنولوژیکی و همچنین مساعدت اطلاعاتی از جمله جمع‌آوری اخبار و اطلاعات به نفع رژیم متخاصم عراق و به ضرر کشور جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. واکاوی و تأمل در سه رکن قانونی، مادی و معنوی به‌عنوان ارکان ایجاد مسئولیت اشتقاقی کشورهای حامی رژیم بعث عراق، حاکی از آن است که کشورهای مزبور از منظر قواعد و مقررات بین‌الملل مسئول شناخته شده و قابل تعقیب خواهند بود.

چکیده  پژوهش حاضر با هدف شناسایی و شمردن الگوها و مولفه‌های تماتیک‌گونه جنگی با تمرکز بر نسبت‌های تماتیک مابین سینمای دفاع مقدس ایران و سینمای جنگ هالیوود به رشته تحریر درآمده و درصدد است با دستاویز قرار دادن سه محصول از سینمای دفاع مقدس ایران و سه محصول از سینمای آمریکا، بدین هدف نائل آید. ضرورت پژوهش، علمی نبودن بحث‌ها درباره‌ی بخش مهمی از سینمای ایران است که ظرفیتی بالابرای جذب تماشاگر در مقیاس ملی دارد، اما توجه نکردن به ویژگی‌ها و نشناختن انتظارات مخاطبانش سبب کلیشه‌ای شدن و افول آن در برخی از مقاطع شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی – تفسیری به رشته تحریر درآمده است و درصدد پاسخ به این سوال اصلی است که فیلم‌های ژانر جنگی سینمای دفاع مقدس، تا چه میزان ظرفیت منطبق‌شدن با الگوهای تماتیک این ژانر در مطالعات فیلم را دارند. فرضیه‌ای که در پژوهش به‌صورت مبنا قرار گرفت این است که در سینمای پس از انقلاب ایران، این تنها سینمای دفاع مقدس است که توانایی شکل دادن به یک گونه سینمایی را دارد. 

چکیده بیشتر محققان دربارۀ ادبیت گفتارمتن روایت فتح اتفاق‌نظر دارند. برخی از آن‌ها بر این باورند که گفتارمتن از تصاویر مستند استقلال دارد و ادبیت آن ارتباط ساختاری با تصویر ندارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل چگونگی ارتباط ادبیت گفتارمتن با تصویر در مستند روایت فتح به رشته تحریر درآمده است. فرضیۀ اصلی پژوهش این است که فرم روایت فتح تمثیلی است و این فرم رابطه‌ای اندام‌وار بین ادبیت گفتارمتن با تصویر ایجاد کرده است. برای سنجش این فرضیه از روش تحلیل ساختاری مبتنی‌بر ایدۀ اندام‌وارگی استفاده شد و نمونه­گیری به روش انتخابی و هدفمند از قسمت نخست روایت فتح، یعنی شب عاشورایی انجام شد. یافته‌های پژوهش بیان‌گر این است که فرم اندام‌وار تمثیل تاریخی-سینمایی در مستند روایت فتح، موجب پیوند ساختاری بین ادبیت گفتارمتن با تصویر در این اثر شده است.

چکیده یکی از مهم‌ترین مسایل اجتماعی در جوامع امروزی مسائل آموزشی و انتقال مفاهیم و ارزش‌های اجتماعی از نسلی به نسل دیگر است  تا با انتقال ارزش‌های جامعه، بتوان آینده جوامع را تضمین نمود. یکی از ابزارهای آموزش  اجتماعی، هنر گرافیکِ محیطی است که می‌توان از آن با رویکردهای متفاوت در راستای پیام‌رسانی، فرهنگ‌سازی، تبلیغات، هدایت و راهنمایی، ارتقای کیفیت محیط شهر، تلطیف آن و بسیاری موارد دیگر هم‌چون آموزش عمومی استفاده نمود. لذا با توجه به رویکرد آموزشی گرافیک محیطی، جمهوری اسلامی ایران اقدام به طراحی گرافیک محیطی گلزار شهدا نموده است. بدین‌منظور در پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیلی و توصیفی کوشش شده است تا به آسیب‌شناسی گرافیک محیطی گلزار شهدای دانشگاه‌های شهر تهران پرداخته و در راستای آموزش‌های صحیح، چگونگی برقراری ارتباط پیرامونی با مخاطبان، هدایت و راهنمایی در گلزارها بررسی شود. براساس یافته‌های پژوهش، برنامه‌ریزی‌ها، هزینه، کارکرد و موارد ویژه‌ی اختصاص داده شده برای گلزارها، به لحاظ اصول طراحی گرافیک محیطی و دو اصل ردیابی و یکسان‌سازی و دیگر موارد اصولی، متناسب با جایگاه شهدا، طراحی نشده است.

چکیده پژوهش حاضر به‌منظور بررسی میزان رضایت بازدیدکنندگان از نمایشگاه کتاب دفاع مقدس و عوامل مؤثر بر این رضایت‌مندی صورت گرفت. پژوهش از نوع کاربردی و شیوه انجام آن به روش پیمایشی و توسط پرسشنامه بوده است. روایی پرسشنامه به طریق صوری، توسط 5 نفر از اساتید و متخصصین حوزه دفاع مقدس به تأیید رسید. جامعه آماری تحقیق کلیه افراد مراجعه‌کننده به نمایشگاه کتاب دفاع مقدس بوده است. بر اساس تجربیات سال‌های قبل به‌طور متوسط سالیانه حدود 1900 نفر از نمایشگاه بازدید کرده‌اند؛ بر همین مبنا با مراجعه به جدول نمونه‌گیری مورگان، حجم نمونه 320 به دست آمد که برای پوشش دهی داده‌های مفقوده تعداد 30 نفر به حجم نمونه اضافه گردید و درنهایت تعداد 350 پرسشنامه با روش نمونه‌گیری تصادفی توزیع و جمع‌آوری شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد: با افزایش تحصیلات میزان رضایت از کیفیت کتب منتشرشده کاهش می‌یابد و همچنین بین رضایت از کیفیت کتاب و میزان مطالعه کتب منتشرشده همبستگی مستقیم وجود دارد. میان شغل و میزان مطالعه رابطه‌ای وجود ندارد، ولی نوع شغل بازدیدکنندگان با میزان خرید کتاب همبستگی و رابطه وجود دارد. میان سن و تحصیلات در میزان مطالعه کتاب دفاع مقدس رابطه‌ای وجود نداشته و میزان رضایت از نمایشگاه در میان مردان و زنان تفاوت وجود ندارد.

چکیده تبیین عملیات‌های دفاع مقدس به‌منظور کسب و جمع‌آوری تجربیات فرماندهان، کارشناسان و رزمندگان هشت سال دفاع مقدس و استفاده از این تجربیات در ابعاد مختلف امری ضروری است؛ از این‌رو، طراحی یک پایگاه و سامانه اطلاعاتی جامع در این حوزه مفید به‌نظر می‌رسد. در پژوهش حاضر به‌منظور طراحی یک سامانۀ ارائه عملیات‌های بزرگ دوران دفاع مقدس تلاش شده است پایگاه داده‌ای در محدوده جغرافیای دفاع مقدس از این عملیات‌ها تهیه گردد. در پژوهش حاضر، 19 منطقه عملیاتی بزرگ دوران دفاع مقدس شامل: عملیات‌های ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، فتح‎المبین، بیت‌المقدس، رمضان، والفجر مقدماتی، والفجر 1، والفجر 4، خیبر، بدر، والفجر 8، کربلای 1، کربلای 4، کربلای 5، کربلای 10، بیت‌المقدس 2، والفجر 10 و بیت‌المقدس 7 موردبررسی قرار گرفتند. در این پژوهش سعی شده است تا با استفاده از منابع اطلاعاتی سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی و استخراج اطلاعات از تصاویر ماهواره‌ای، پایگاه اطلاعات جغرافیایی از منطقه‌ی هر عملیات ساخته شود و به‌تناسب محدوده عملیات، لایه‌های مورد نیاز آن به‌صورت رقومی شده استخراج ‌گردد و در نهایت سامانه اطلاعات جغرافیایی عملیات‌های بزرگ دفاع مقدس تهیه و نقشه‌های عملیاتی مفید از آن استخراج گردید. این سامانه می‌تواند در سازمان‌های نظامی؛ مؤسسات پژوهشی؛ مراکز علمی و دانشگاهی مورد استفاده قرار گیرد