فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

چکیده جمهوری اسلامی ایران در میان کشورهای جنوب‌غرب آسیا، تنها کشوری است که از دوران انقلاب اسلامی و در زمان جنگ هشت‌سالۀ تحمیلی و جنگ‌های دوم و سوم در غرب آسیا با روحیۀ مقاومت و همبستگی، در برابر قدرت‌های جهانی ایستادگی کرد. نقش سربازان و فرمانده‌هانی چون سردار سلیمانی که در برابر دشمنان منطقه­ای و فرامنطقه‌ای ایستادگی کردند و معادلات منطقه‌ای و جهانی را تغییر دادند، بسیار برجسته است. هدف این مقاله بررسی و تحلیل جایگاه گفتمان مقاومت و رفتار سیاسی، روش‌ها، شیوه‌های برخورد و واکنش‌های سیاسی است که شهید قاسم سلیمانی در روابط بین ملت‌ها و دولت‌ها به‌عنوان خط‌مشی‌های اصولی از خود ترسیم کرده است. این مقاله با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی ضمن تعریف مبانی و ماهیت گفتمان مقاومت شهید سلیمانی، جریان هم­افزای آن با سیاست‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی را بررسی می‌کند. پرسش کلیدی این است که گفتمان مقاومت یا عمومی شهید سلیمانی چگونه در سطوح داخلی، منطقه‌ای و جهانی اثرگذار بود؟نتایج نشان داد، گفتمان مقاومت یا عمومی شهید سلیمانی با داشتن ویژگی­هایی همانند گشودگی، همدلی، حمایتگری، مثبت­گرایی و مساوات‌طلبی، شیوه­ای ستودنی از ارتباطات و دیپلماسی را به‌وسیلۀ دعوت مردم، نخبگان داخلی و خارجی و قبایل برای مبارزه با تروریسم جهانی با روش مسالمت­آمیز سیاسی و پیمان‌های مختلف شکوفا کرد.

چکیده چکیده: ماه مبارک رمضان از ماه‌های یگانه و با ظرفیت فراوان برای بهره‌برداری و فرصتی برای شتاب بخشیدن به نیروها و چرخ‌های پرتوان انقلاب اسلامی بود. بهره‌گیری از ظرفیت‌های این ماه روند انقلاب را وارد مرحلۀ تازه‌ای کرد. رمضانی که با آغاز آن، حرکت انقلاب روندی تازه و شتابی افزون‌تر یافت و از روز بیست و یکم، به شکلی منسجم سراسر کشور را فرا گرفت. در روز عیدفطر اولین راهپیمایی گسترده علیۀ رژیم رخ داد. با آنکه ماه مبارک رمضان نقش یگانه‌ای در فرایند انقلاب اسلامی ایران داشت، چندان مورد بررسی و پژوهش قرار نگرفته است. این پژوهش با استفاده از روش پژوهش‌های تاریخی، مبتنی بر اسناد و مدارک آرشیوی، بر آن است تا به تشریح و تبیین این موضوع و تأثیر آن بر روند پیروزی انقلاب اسلامی بپردازد. با توجه به یافته‏های پژوهش، ماه مبارک رمضان سرآغاز فصل جدیدی در تاریخ مبارزات مردم در روند پیروزی انقلاب اسلامی است. راهپیمایی و تظاهرات روز شانزدهم شهریور و رخدادِ هفده شهریور، از مهمترین پیامدهای رمضان 57 (مرداد و شهریور) است.

چکیده حضور بانوان در دوران هشت سالۀ دفاع مقدّس، بسیار درخشان است. خدمات بانوان در زمینه‌های گوناگون فرهنگی، درمانی، اقتصادی، اجتماعی، هنری، سیاسی و حتّی نظامی را نمی‌توان نادیده گرفت. آن‌ها گاه در نبرد رویارو با دشمن اشغالگر و البته بیشتر در پشت جبهه و در زمینه‌های گوناگون، منشأ خدمات گران‌بهایی بودند. خدمات زنان ایثارگرانه بود و به نیکی یاد خواهد شد. مقالۀ حاضر، به دنبال تبیین جایگاه و نقش زنان در دفاع مقدس است. کتاب خاطره‌نوشتِ «یکشنبۀآخر»، نوشتۀ معصومه رامهرمزی، مبنای این تبیین و تحلیل است. شیوۀ پژوهش، توصیفی- تحلیلی و به طرح مباحثی در مورد جنگ تحمیلی عراق علیۀ ایران و به‌ویژه نقش زنان در دفاع مقدّس می‌پردازد. نتایج تحلیل متن کتاب خاطره‌نوشتِ یکشنبۀآخر نشان می‌دهد، زن در جنگ ایران و عراق فعّالیّت جدّی داشته است. نویسنده با اقداماتی چون امدادگری، کار در آشپزخانۀ بیمارستان، پخش غذا در بین رزمندگان خرمشهر و...، انواعی از فعالیت زنان در جبهه را نشان می‌دهد. با بررسی این خاطره‌نوشت نقش قهرمانانۀ زنان در دفاع مقدّس، مسئولیت‌پذیری و میهن‌پرستی آنان بیشتر آشکار می‌شود.

چکیده کشورهای جهان در راستای گسترش تعاملات توسعه‌ای، در پی گسترش روابط با قدرت­های جهانی بوده که دارای نقش قابل توجهی در ابعاد مختلف جهانی هستند تا از این طریق بتوانند در دستیابی به سیاست­های خود پتانسیل بیشتری داشته باشند. کشور ایران نیز پس از انقلاب اسلامی به صورت ویژه در پی گسترش روابط خود با کشورهایی مانند چین بوده که در طی سال­های اخیر توانسته­اند نقش قابل توجهی در شبکۀ روابط جهانی داشته باشند. گسترش این روابط نیازمند ملاحظاتی بوده که در تعیین اولویت­ها می­تواند تأثیرگذار باشد. هدف این پژوهش تحلیل ملاحظات گسترش مناسبات راهبردی ایران و چین است که در نهایت اولویت­ها در این زمینه را روشن می­کند. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و با روش تحلیل محتوای کیفی است. برپایۀ نتایج این پژوهش، 20 ملاحظه در گسترش روابط ایران و چین ارائه می‌شود. اولویت­ها در زمینۀ گسترش روابط مبتنی بر نتایج پژوهش است.

چکیده چکیده: شکل‌گیری نهادی مردمی در گفتمان جمهوری اسلامی ایران به نام «بسیج» و تکرار این تجربه در سوریه با نام «نیروهای دفاع ملی» و در عراق با عنوان «حشدالشعبی»، صرف نظر از معنای انتقال یک تجربۀ موفق، حکایت از زمینه­های شکل­گیری و نیتی دارد که این مقاله با بهره‌گیری از روش هرمنوتیک قصدی-زمینه‌گرای کوئنتین اسکینر در پی تبیین آن است. در همین راستا، پرسش اصلی این است که شکل­گیری شبکه­های بسیج مردمی در عراق و سوریه متأثر از چه زمینه­هایی است و مقاصد و نیات سردار سلیمانی در حمایت از این نیروها چه بوده است؟ برمبنای یافته­های پژوهش، زمینه­های شکل‌گیری نیروهای دفاع ملی سوریه در مقولاتی چون 1- اعتراضات مردمی؛ 2- فرصت‌طلبی سلفی­های تکفیری و ورود خشونت به عرصۀ اعتراضات؛ 4- ضعف ارتش سوریه و 5- ورود سپاه قدس و استفاده از نیروهای مردمی، قابل فهم است. حشدالشعبی نیز پس از توالی 1- نبود همبستگی جامعۀ شیعیان عراق؛ 2- ضعف ساختاری حاکمیت؛ 3- نبود روحیۀ مبارزه در ارتش کلاسیک؛ 4- فاجعۀ انسانی و 5- حمایت سپاه قدس از بسیج مردم عراق، پدید آمد. مقاصد سردار سلیمانی نیز در کوتاه‌مدت، وحدت میان نیروهای محور مقاومت، افزایش مشروعیت حاکمیت عراق و سوریه، شکست سلطۀ داعش و اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و سوریه و در بلندمدت، آرامش منطقه و جهان اسلام، حفظ مرزهای ایران از نفوذ سلفی‌های جهادی، قدرتمند نمودن بسیج مردمی عراق و سوریه به مانند حزب‌الله و رسیدن به آرمان آزادی قدس بود.

چکیده در مدل‌سازی شایستگی رهبری، مدل‌هایی که دامنۀ گسترده‌ای از مهارت‌ها را در خود دارند، عملکردهای رهبری را بهتر توصیف و پیش‌بینی می‌کنند. امروزه برنامه‌ریزی منابع انسانی، به رویکرد شایستگی آن یعنی برنامه‌ریزی نیروی انسانی برپایۀ شایستگی تغییر یافته است. تبدیل شدن برنامه‌ریزی منابع انسانی براساس رویکرد شایستگی، نیازمند پارادایم کلانی است که تفکر برنامه‌ریزان منابع انسانی را دربارۀ افراد و سازمان به طور کلی تغییر می‌دهد. هدف این پژوهش، دستیابی به مدل روابط علّی و معلولی میان این شایستگی‌های رفتاری فرماندهان است. روش پژوهش، پیمایشی- توصیفی است. برای گردآوری و تحلیل داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز، نخست ادبیات پژوهشی و نظر خبرگان گردآوری شد. سپس با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، اعتبارسنجی شد. سرانجام 13 شایستگیِ شناسایی شده با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری، در چهار سطح ساختاردهی شدند. این سطح‌ها به ترتیب توفیق‌طلبی، عملیاتی بودن، خلاقیت و سطح چهارم که آن نیز چهار شایستگیِ اقناع‌گری، تلاش‌گری، جهت‌دهی منابع انسانی و سازماندهی فعالیت‌ها و فرآیندها در بر می‌گیرد.