فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس

چکیده به منظور تحلیل عملیات‏های نظامی از دیرباز روش‏ها و فنون مختلفی استفاده می‏گردید. یکی از نظریاتی که در محیط‏های راهبردی با ویژگی‏ محیط ستیز وجود داشته که از طریق آن می‏توان بـه بررسـی حـوادثی از قبیـل جنـگ‏هـا پرداخت، نظریه‏بازی‏ها است. نظریه‏بازی‌ها شاخه‏ای از تحقیق در عملیات محسوب می‏شود که رفتار ریاضی حاکم بر یک موقعیت با اهداف متضاد برای بازیکنان را مورد بررسی قرار داده و براساس نتیج حاصله تابع سود طرفین جنگ را محاسبه کرد. جنگ عراق علیه ایران به‏عنوان یکی از حوادث مهم بین‏المللی است که به مدت هشت سال ادامه یافته و یکی ازنبردهای موفق آن عملیات فتح‏المبین بوده است. هدف از این تحقیق بررسی تابع مطلوبیت (سود) عملیات فتح‏المبین مبتنی بر نظریه بازی‏ها می‏باشد.
در این تحقیق نوع تحقیق «کاربردی-توسعه‏ای» و روش تحقیق «توصیفی-تحلیلی» و یک سوال در مورد تابع سود در عملیات فتح‏المبین مطرح شده است. تابع سود بازی جنگ عملیات ذکر شده تحلیل و مطابق مدل مفهومی تحقیق برگرفته از نظر اساتید این حوزه، بازیگران، استراتژی و ارجحیت‏های طرفین جنگ احصاء گردیده است.

چکیده جنگ ایران و عراق یکی از بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین جنگ‌های متعارف قرن بیستم بود که تأثیرات عمیقی بر دکترین‌ها و راهبردهای نظامی- امنیتی دو کشور داشت و به‌دلیل طولانی‌مدت بودن، تلفات بالا، روش‌های جنگی متعارف و غیرمتعارف، پیامدهای سیاسی-ژئوپلیتیکی و همچنین تاثیر آن بر تکوین راهبرد دفاعی ایران، اهمیت ویژه‌ای دارد. برهمین اساس، هدف پژوهش واکاوی اثرگذاری تجربیات سیاسی-نظامی جنگ تحمیلی بر تکوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی است. به صورت مشخص سؤال اصلی این است که تجربیات سیاسی-نظامی جنگ تحمیلی چه تأثیری برتکوین راهبرد دفاعی ایران (1359-1404) داشته است. در مقام پاسخ، باید گفت که تجربیات سیاسی-نظامی جنگ تحمیلی منجر به تکوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی با هفت مؤلفه شامل 1. فرهنگ ایثار، شهادت‌ و پایداری، 2. بسیج مردمی، 3. خودکفایی نظامی،4. بازدارندگی موشکی، 5. ایده محور مقاومت، 6. جنگ نامتقارن و7. حقوق جنگ مبتنی بر تعالیم اسلامی شده و سرلوحه سیاستگذری امنیتی-دفاعی ایران تاکنون بوده است. این مطالعه با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی به روش توصیفی- تحلیلی به واکاوی موضوع اصلی پژوهش پرداخته است.

چکیده با وجود نقش موثر و اساسی شورای عالی دفاع در دوران جنگ تحمیلی، متاسفانه این موضوع کمتر مورد بررسی و مطالعه پژوهشگران این حوزه قرار گرفته است و غیر از یک کتاب، هیچ اثر پژوهشی مستقلی در قالب کتاب یا مقاله به این موضوع مهم در مطالعات دفاع مقدس نپرداخته است. از آنجا که تبیین ابعاد مختلف نقش شورای عالی دفاع در دوران جنگ تحمیلی، به عنوان موضوعی مهم و تاثیرگذار در بررسی فرآیند جنگ تحمیلی حائزاهمیت است؛ بنابراین ضروری است مطالعه دقیق و جامعی در این زمینه صورت پذیرد. تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به این سوال است که نقش‌ شورای عالی دفاع در دفاع مقدس چه بوده است؟ فرضیه تحقیق این است که شورای عالی دفاع از طریق تعیین سیاست دفاعی کشور، هدایت و نظارت بر طرح‌های عملیاتی، ایجاد هماهنگی‌های لازم میان سازمان‌های نظامی و کشوری، تعیین سیاست تبلیغاتی جنگ، پیشنهاد انتصاب فرماندهان نیروهای سه‌گانه ارتش به امام خمینی(ره)، پشتیبانی تجهیزاتی و مالی جنگ، نقش بسیار موثر و اساسی در تصمیمات کلان و راهبردی دفاع مقدس داشته است. تحقیق بر مبنای نتایج، از نوع کاربردی است و داده‌ها از منابع معتبر به روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش توصیفی تاریخی استفاده شده است.

چکیده اپلیکیشن تیک‌تاک، که در کمتر از یک دهه از یک پلتفرم سرگرمی به یک نیروی ژئوپلیتیک تبدیل شده، قدرت اصلی خود را نه از محتوای تولیدی کاربران، بلکه از «مکانیسم الگوریتمی» منحصربه‌فردش می‌گیرد. این مقاله استدلال می‌کند که الگوریتم تیک‌تاک، از طریق مهندسی صفحه «برای شما»، به یک ابزار فعال برای شکل‌دهی، تقویت و دستکاری روایت‌ها در بحران‌های جهانی تبدیل شده است. این پلتفرم، برخلاف شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر «گراف اجتماعی» (مانند فیسبوک) یا «گراف خبری» (مانند توییتر/ایکس)، یک «گراف محتوا»ی به شدت شخصی‌سازی‌شده و احساس‌محور ایجاد می‌کند که میدان نبرد اطلاعاتی را متحول کرده است. این پژوهش با رویکردی کیفی (تحلیلی- تفسیری- تطبیقی)، به واکاوی نقش روایت‌سازِ الگوریتم تیک‌تاک در جنگ دوازده‌روزه ایران و اسرائیل می‌پردازد که در آن، مکانیسم‌های الگوریتمی به شکلی تعیین‌کننده برای بسیج افکار عمومی، مشروعیت‌زدایی از طرفین درگیر و شکل‌دهی به درک جهانی از منازعه به کار گرفته شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوریتم تیک‌تاک با اولویت‌بندی سیستماتیک محتوای احساسی، شوکه‌کننده و ساده‌سازی‌شده بر تحلیل‌های عمیق و زمینه‌مند، به ترویج روایت‌های قطبی دامن زده و امکان گفتگوی سازنده را تضعیف می‌کند. این مکانیسم نه تنها درک عمومی از واقعیت را مهندسی می‌کند، بلکه با تأثیر بر روحیه عمومی، بسیج سیاسی و مشروعیت بین‌المللی، می‌تواند مستقیماً بر نتایج منازعات اثرگذار باشد. در نهایت، این پژوهش بر ضرورت بازنگری در مفهوم «سواد رسانه‌ای» برای عصر الگوریتم‌ها تأکید کرده و استدلال می‌کند که درک «تاکتیکِ تیک‌تاک» برای تحلیلگران، دولت‌ها و شهروندان به منظور مقابله با جنگ‌های نوین اطلاعاتی امری حیاتی است.

چکیده جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (۱۳۵۹–۱۳۶۷) که در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی ایران از آن با عنوان «دفاع مقدس» یاد می‌شود، صرفاً یک منازعه نظامی نبود، بلکه تجربه‌ای تاریخی و هویت‌ساز به شمار می‌آید که پیامدهای عمیقی در عرصه‌های سیاسی، امنیتی و گفتمانی جمهوری اسلامی ایران بر جای گذاشت. یکی از مهم‌ترین پیامدهای این تجربه تاریخی، شکل‌گیری و تقویت «گفتمان مقاومت» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است؛ گفتمانی که بر مؤلفه‌هایی همچون مقابله با سلطه خارجی، حمایت از ملت‌های تحت فشار، اتکاء به ظرفیت‌های بومی و تأکید بر استقلال سیاسی و امنیتی استوار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تجربه دفاع مقدس بر شکل‌گیری و نهادینه‌سازی گفتمان مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که تجربه دفاع مقدس از چه طریق و با چه سازوکارهایی به شکل‌گیری و تثبیت این گفتمان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران انجامیده است. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری سازه‌انگاری در روابط بین‌الملل و رویکرد تحلیل گفتمان، به تحلیل پیوند میان تجربه جنگ و تحول در الگوهای سیاست خارجی ایران می‌پردازد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل متون و منابع مرتبط با سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تجربه دفاع مقدس از طریق تقویت هویت انقلابی، مشروعیت‌بخشی به مقاومت در برابر فشارهای خارجی، برجسته‌سازی نقش بسیج مردمی و تأکید بر خوداتکایی راهبردی، زمینه‌های شکل‌گیری گفتمان مقاومت را فراهم کرده و به تدریج آن را در ساختارها، و جهت‌گیری‌های سیاست خارجی ایران نهادینه ساخته است.

چکیده جنگ هشت‌ساله رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، از بزرگ‌ترین افتخارات تاریخ ملّت ایران و نماد ایستادگی و فداکاری عمومی مردم است. آیت‌الله خامنه‌‌ای از نخستین ساعات شروع جنگ تحمیلی تا پایان آن، در سطوح گوناگون سیاستگذاری، راهبردی و تاکتیکی، نقش‌های مهمی را در آن ایفا کردند. نقش آیت‌الله خامنه‌ای در دفاع مقدس را می‌توان به دو مقطع «سال اول جنگ» و «دوران ریاست‌جمهوری» تقسیم کرد. در سال اول جنگ، ایشان به عنوان نماینده امام در شورای عالی دفاع در جبهه‌ها حضور یافتند. در دوره دوم که مقارن با دوران ریاست‌جمهوری ایشان است، به دلیل منع امام خمینی(ره)، امکان حضور ایشان در جبهه‌ها وجود نداشت؛ اما به‌عنوان دومین مقام رسمی کشور، در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با دفاع مقدس نقش داشتند. سوال مقاله این است که نقش‌های عمده آیت‌الله خامنه‌ای در دفاع مقدس در دوران ریاست‌جمهوری چه بوده است؟ فرضیه این است که نقش‌های عمده ایشان، شامل اداره امور کشور به عنوان رئیس‌جمهور، ریاست شورای عالی دفاع، ریاست شورای عالی پشتیبانی جنگ، تمشیت امور ارتش و سپاه و هدایت سیاست خارجی بوده است. تحقیق بر مبنای نتایج، از نوع کاربردی است و اسناد و اطلاعات از منابع معتبر به روش کتابخانه‌ای گردآوری شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش توصیفی تاریخی استفاده شده است.

چکیده در عصر حاضر جنگ شناختی، ابزار اصلی دستیابی به اهداف توسعه طلبانه قدرت های استکباری بدون درگیری نظامی است. جنگ شناختی، رهیافتی ترکیبی از ظرفیت های نبرد غیر جنبشی متعلق به فضای سایبر، اطلاعات، روانشناسی، مهندسی اجتماع برای پیروزی در جنگ بدون رودرویی فیزیکی است.استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در جنگهای شناختی برای مداخله در امور داخلی سایر کشورها از جمله ایران تأثیر مخربی داشته و باعث تغییر شناخت ملت گردیده است. حال پرسش این است که اهداف جنگ شناختی دشمن و راهکارهای تاب آوری مقابله با آن با تاکید بر آموزه های قرآن چیست؟در فرضیه بیان می شود که آگاهی از آموزه های قرآن نقش اساسی در مقابله با اهداف جنگ شناختی دشمن دارند.پژوهشگران در این مقاله با استفاده از روش اسنادی با اتکا به منابع مکتوب کتابخانه ای به واکاوی اهداف جنگ شناختی از جمله تحریف واقعیت‌ها، ایجاد یأس و ناامیدی، نادیده گرفتن دستاورد‌ها و پیشرفت‌های عظیم انقلاب، خدشه‌دار کردن غیرت دینی و زیرسوال بردن سنت‌های الهی پرداخته و راهکارهای تاب آوری مقابله با آن را شامل افزایش آگاهی و بصیرت ،شناخت تکنیک های جنگ شناختی ، ولایت پذیری،جهاد تبیین وارتقاء سواد رسانه ای با تاکید بر آموزه های قرآن می دانند.

چکیده چکیده: شکل‌گیری نهادی مردمی در گفتمان جمهوری اسلامی ایران به نام «بسیج» و تکرار این تجربه در سوریه با نام «نیروهای دفاع ملی» و در عراق با عنوان «حشدالشعبی»، صرف نظر از معنای انتقال یک تجربۀ موفق، حکایت از زمینه­های شکل­گیری و نیتی دارد که این مقاله با بهره‌گیری از روش هرمنوتیک قصدی-زمینه‌گرای کوئنتین اسکینر در پی تبیین آن است. در همین راستا، پرسش اصلی این است که شکل­گیری شبکه­های بسیج مردمی در عراق و سوریه متأثر از چه زمینه­هایی است و مقاصد و نیات سردار سلیمانی در حمایت از این نیروها چه بوده است؟ برمبنای یافته­های پژوهش، زمینه­های شکل‌گیری نیروهای دفاع ملی سوریه در مقولاتی چون 1- اعتراضات مردمی؛ 2- فرصت‌طلبی سلفی­های تکفیری و ورود خشونت به عرصۀ اعتراضات؛ 4- ضعف ارتش سوریه و 5- ورود سپاه قدس و استفاده از نیروهای مردمی، قابل فهم است. حشدالشعبی نیز پس از توالی 1- نبود همبستگی جامعۀ شیعیان عراق؛ 2- ضعف ساختاری حاکمیت؛ 3- نبود روحیۀ مبارزه در ارتش کلاسیک؛ 4- فاجعۀ انسانی و 5- حمایت سپاه قدس از بسیج مردم عراق، پدید آمد. مقاصد سردار سلیمانی نیز در کوتاه‌مدت، وحدت میان نیروهای محور مقاومت، افزایش مشروعیت حاکمیت عراق و سوریه، شکست سلطۀ داعش و اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و سوریه و در بلندمدت، آرامش منطقه و جهان اسلام، حفظ مرزهای ایران از نفوذ سلفی‌های جهادی، قدرتمند نمودن بسیج مردمی عراق و سوریه به مانند حزب‌الله و رسیدن به آرمان آزادی قدس بود.

چکیده حضور بانوان در دوران هشت سالۀ دفاع مقدّس، بسیار درخشان است. خدمات بانوان در زمینه‌های گوناگون فرهنگی، درمانی، اقتصادی، اجتماعی، هنری، سیاسی و حتّی نظامی را نمی‌توان نادیده گرفت. آن‌ها گاه در نبرد رویارو با دشمن اشغالگر و البته بیشتر در پشت جبهه و در زمینه‌های گوناگون، منشأ خدمات گران‌بهایی بودند. خدمات زنان ایثارگرانه بود و به نیکی یاد خواهد شد. مقالۀ حاضر، به دنبال تبیین جایگاه و نقش زنان در دفاع مقدس است. کتاب خاطره‌نوشتِ «یکشنبۀآخر»، نوشتۀ معصومه رامهرمزی، مبنای این تبیین و تحلیل است. شیوۀ پژوهش، توصیفی- تحلیلی و به طرح مباحثی در مورد جنگ تحمیلی عراق علیۀ ایران و به‌ویژه نقش زنان در دفاع مقدّس می‌پردازد. نتایج تحلیل متن کتاب خاطره‌نوشتِ یکشنبۀآخر نشان می‌دهد، زن در جنگ ایران و عراق فعّالیّت جدّی داشته است. نویسنده با اقداماتی چون امدادگری، کار در آشپزخانۀ بیمارستان، پخش غذا در بین رزمندگان خرمشهر و...، انواعی از فعالیت زنان در جبهه را نشان می‌دهد. با بررسی این خاطره‌نوشت نقش قهرمانانۀ زنان در دفاع مقدّس، مسئولیت‌پذیری و میهن‌پرستی آنان بیشتر آشکار می‌شود.

چکیده ایثار و شهادت از جمله مفاهیمی است که در تمام جوامع بشری برای کسانی که در راه ارزش‌ها فداکاری نموده و کشته می‌شوند، به دیده احترام نگریسته و آنان را مقدس می‌دانند. فرهنگ ایثار و شهادت یکی از بارزترین خصوصیات ادیان الهی به‌ویژه دین مبین اسلام است. این فرهنگ پس از پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی و در مواجهه با تهدیدات همه‌جانبه دشمنان اسلام، باهدف دفاع از اصول و مبانی اعتقادی، تحول ویژه‌ای را در نظام زندگی و فرهنگی مردم ایجاد کرد. اندیشمندان و دلسوزان کشور و در صدر آنان مقام معظم رهبری^{(مدظله‌العالی)}، ضمن اندیشیدن تمهیدات لازم، علاوه بر اتخاذ راه‌های متعدد از جمله تقویت دفاعی و تولید نیروی بازدارندگی، بهترین راهکار را ترویج فرهنگ ایثار و شهادت دانستند. براین‌اساس، در پژوهش حاضر، ضمن توضیح مفاهیمی چون فرهنگ، ایثار و شهادت، تلاش شده جایگاه این مفاهیم در آموزه‌های دین مبین اسلام و راه‌های تحقق و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت مورد بررسی قرار گیرد، موضوعی که می‌بایست امروزه به‌عنوان یک مسئله مهم و اساسی در دستور کار مسئولان و دست‌اندرکاران تعلیم‌وتربیت کشور بزرگ ایران اسلامی که واجد قابلیت‌های ژئوپلیتیکی منحصربه‌فرد در منطقه ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی آسیای جنوب غربی است، جهت مقابله و دفع تهدیدات، برای رسیدن به تمدن اسلامی قرار گیرد، در این مقاله، ابتدا مفاهیم کلیدی تشریح، سپس محورهای مربوط، احصاء می‌شود و به‌منظور غنای بیشتر ادبیات تحقیق، دیدگاه‌های امامین انقلاب، حضرت امام خمینی^{(رحمت‌الله علیه)} و مقام معظم رهبری^{(مدظله‌العالی)} در خصوص فرهنگ ایثار و شهادت تبیین می‌گردد، در بخش سوم نیز از روش تحقیق با رویکرد توصیفی - تحلیلی استفاده شده که گردآوری اطلاعات موردنیاز از طریق منابع کتابخآن‌های، اینترنتی و اسنادی و بر اساس عنوان مقاله، تحقیق، توصیف و تحلیل شده است. در بخش چهارم، چارچوب نظری مبتنی بر دو مفهوم «ایثار و شهادت» و «تعلیم‌وتربیت» آورده شده و در ادامه یافته‌های تحقیق منطبق با اصول و مبانی قرآن و دفاع مقدس تشریح و پس از اشاره اجمالی به مبانی مرتبط بافرهنگ ایثار و شهادت، در پایان به‌منظور تبیین صحیح و منطقی از منظر معرفت‌شناختی قرآن و چگونگی پرورش و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در نظام تعلیم‌وتربیت کشور، ضمن جمع‌بندی، پیشنهادها و راه‌حل‌های کاربردی منظور و ارائه شده است.

چکیده جهانی شدن فرصت‌ها و تهدیدات متعددی برای کنشگران به ویژه کشورهای در حال توسعه شکل داده است. شبکه‌های اجتماعی یا فضای مجازی به عنوان جدیدترین فناوری‌ها، نقش مهمی در آگاهی‌های سیاسی و شکل‌دهی تحولات داخلی کشورها داشته و همچنین تهدیدات غیر قابل انکاری در ابعاد قدرت نرم برای کشورها به وجود آورده است. در دهه‌های اخیر، جمهوری اسلامی ایران به تجربیات متنوعی در زمینه فضای مجازی ( شبکه‌های اجتماعی ) دست یافته است ولی همچنان با چالش‌های متعددی در این زمینه روبرو است. در این مقاله نگارندگان به دنبال بررسی راهکارهای راهبردی در جهت مقابله با چالش‌های فضای مجازی برآمده‌ و این فرضیه را مورد ارزیابی قرار داده که، راهکارها و سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در قبال فضای مجازی را می‌توان در سطوح بین‌المللی، نقش و کارکرد سیاست‌های دولت و نقش رسانه‌ها و مدیریت آنان مورد تبیین قرار داد. اهداف پژوهش در سطح کاربردی عمدتاً در جهت مقابله با تهدیدات فضای مجازی و مقابله با راهبردهای کنشگران متخاصم می-باشد. یافته‌های پژوهش بیانگر آنست که، مهم‌ترین راهکارهای مطرح با درکی آسیب شناسانه در قبال فضای مجازی در سطجی سیستمی را می‌توان در مسائل خارجی (فقدان همکاریهای بین‌المللی )، نقش و کارکرد دولت و رسانه‌ها پیگیری کرد. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و شیوه گردآوری مطالب کتابخانه‌ای و اینترنتی می‌باشد.

چکیده  تنش میان رژیم بعث عراق و  کشور ایران بر سر مرزهای غربی و نیز وقوع انقلاب اسلامی، موجب شد تا وضعیت جدیدی در منطقه پدید آید که در نهایت، به جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه ایران منجر شد. اگر­چه جنگ می­توانست به جداسازی بخش­هایی از سرزمین ایران منجر شود؛ اما، با مقاومت مردم و نیروهای نظامی، ارتش کشور متجاوز به عقب رانده شد و قسمت اعظم سرزمین­های­ اشغالی همچون خرمشهر در خرداد 1361 آزاد شد. پس از آزادسازی خرمشهر، رویکردهای متفاوتی در توقف یا تداوم جنگ شکل گرفت و این ابهام مطرح شد که چرا با وجود اقدامات میانجیگرایانه برای صلح، جنگ پایان نیافت؟ هدف این پژوهش، پاسخ به چرایی تداوم جنگ تحمیلی است که نقش و اهمیت بسیاری در روشن‌ساختن ابهامات و تاریخ‌نگاری جنگ دارد. روش نظری پژوهش براساس نظریه بازیهای «برد ـ باخت» اچ. اف­ کالاهان است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که دلایل ادامۀ جنگ از ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، نظامی و ژئوپلیتیک قابل بررسی بوده است و علل ناکامی تلاشهای­ صلح‌آمیز، عدم تحقق خواسته­های طرفین و بویژه ایران در جنگ تحمیلی بود. شیوه جمع­آوری داده‌ها نیز بر اسناد منتشر نشده و مصاحبه مبتنی است.

چکیده در ساخت پل خیبر که به‌عنوان یکی از طولانی­ترین پل‌های شناور نظامی جهان شناخته می‌شود، از مصالح پایدار در مقابل بمباران ساخته شده است. در سال 1363 هجری‌شمسی، برخی از مهندسان نیروهای مسلح و جهاد سازندگی، به مناطق جنوبی ایران اعزام شدند و جلسه­ای با هدف ساخت پلی برای هورالعظیم تشکیل دادند. برای ساخت این پل شناور، تمامی مصالح همانند چوب، فلز، فایبرگلاس و سیستم بادی بررسی شد. در نهایت، طرح تلفیق فایبرگلاس و فوم به علت پرکردن درزها و شکاف­های ناشی از جوشکاری مطرح شد. با‌توجه‌به اینکه پل خییر، شاهکار مهندسی بوده و ساخت آن با تمام کمبودها و تحریم­ها انجام شد، ضروری است با مطالعۀ آن، از تجربیات ارزشمند آن بهرۀ کافی برد؛ ازاین‌رو، در این پژوهش، ابتدا به ضرورت و نحوۀ ساخت و سپس، نقاط ضعف و قوت پل خیبر پرداخته می‌شود.